Nemis va o‘zbek frazeologik tizimlarining lingvokulturologik invariantsiyasi

Umarjonova, Go‘zal

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada tarkibiy va tizimli jihatdan turlicha bo‘lgan, qarindosh bo‘lmagan nemis va o‘zbek tillari frazeologik birliklarining qiyosiy-etimologik, kognitiv-metaphorik va lingvokulturologik xususiyatlari xalqaro IMRAD standarti talablari asosida har tomonlama tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi har ikki til tizimidagi dunyoning lisoniy manzarasini aks ettiruvchi frazeologizmlarning semantik evolutsiyasini madaniyatlararo muloqot va kognitsiya prizmasi orqali o‘rganish zarurati bilan belgilanadi. Maqolada nemis tilidagi vaziyatning keskin o‘zgarishi yoki taqdir burilishini ifodalovchi “Das Blatt hat sich gewendet” hamda adekvat javob qaytarish, o‘ch olish yoki munosib taqdirlash konseptiga asoslangan “Mit gleicher Münze heimzahlen” iboralarining XVI–XVII asrlarga oid ilk yozma manbalardan, xususan, o‘rta asrlar ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, qog‘oz ishlab chiqarish va numizmatika tarixidan boshlab hozirgi davrgacha bo‘lgan funksional-semantik evolutsiyasi diaxronik hamda sinxronik jihatdan chuqur tahlil qilingan. Mazkur konseptual birliklar o‘zbek tilidagi “To‘nini teskari kiymoq”, “Oshini osh, nonini non qilmoq”, “Charxi teskari aylanmoq” kabi funksional-semantik va madaniy-konseptual muqobillar bilan atroflicha chog‘ishtirilgan va ularning ekstralingvistik motivatsiyasi ochib berilgan. Tadqiqot jarayonida diaxronik tahlil, qiyosiy-chog‘ishtirma metod, komponentlar tahlili, konseptual-metaphorik modellashtirish hamda kontekstual-semantik interpretatsiya kabi zamonaviy lingvistik metodlar majmuasidan foydalanildi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarUmarjonova, Go‘zal
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-06-18
Jild18
Betlar86-89
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

etimologik tahlil, frazeologik birlik, diaxroniya, lingvokulturologiya, ekstralingvistik omillar, olam lisoniy manzarasi, nemis tili, o‘zbek til

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAUmarjonova, Go‘zal (2026). NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI. Қўқон университети хабарномаси, 18, 86-89. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1735
GOST (OAK)Umarjonova, Go‘zal NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 86-89.
MLAUmarjonova, Go‘zal. “NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 86-89, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1735
ChicagoUmarjonova, Go‘zal. “NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 86-89 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1735
HarvardUmarjonova, Go‘zal (2026) ‘NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 86-89. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1735
BibTeX
@article{umarjonovagozal2026,
  title = {NEMIS VA O‘ZBEK FRAZEOLOGIK TIZIMLARINING LINGVOKULTUROLOGIK INVARIANTSIYASI},
  author = {Umarjonova, Go‘zal},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {86-89},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1735}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Umarjonova, Go‘zal — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari