Badiiy matnda “Aldangan kutilganlik”

Akbarova , Munira

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada badiiy matnda aldangan kutilganlik hodisasining yuzaga kelish mexanizmlari, uning lingvopoetik xususiyatlari hamda o‘quvchi estetik qabuliga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda badiiy matnda muallif tomonidan yaratiladigan kutilma va uning buzilishi orqali yuzaga keladigan semantik hamda pragmatik effektlar yoritilgan. Shuningdek, aldangan kutilganlik hodisasining matn strukturasi, uslubiy vositalar va poetik aktualizatsiya bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy misollar asosida asoslab berilgan. Natijada ushbu hodisaning badiiy ta’sirchanlikni kuchaytirish va o‘quvchi diqqatini boshqarishdagi o‘rni aniqlangan. Ushbu maqolada ko‘tarilgan muammo zamonaviy lingvopoetikaning dolzarb yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, badiiy matnning idrok etilish mexanizmlarini chuqurroq tushunishga xizmat qiladi. “Aldangan kutilganlik” hodisasi nafaqat stilistik uslubiy vosita sifatida, balki matnning kognitiv va kommunikativ strukturasini belgilovchi muhim omil sifatida ham qaraladi. Tadqiqotda ushbu hodisaning yuzaga kelishida muallif tomonidan ongli ravishda yaratiladigan semantik yo‘naltirish, o‘quvchi ongida shakllanadigan ehtimollik modeli hamda uning buzilishi jarayonlari alohida tahlil etiladi. Shuningdek, maqolada badiiy matnning ko‘p qatlamli tabiati inobatga olinib, aldangan kutilganlikning mikro va makro darajadagi namoyon bo‘lish shakllari yoritiladi. Mikro darajada bu hodisa alohida leksik birliklar, metaforik birikmalar va sintaktik konstruktsiyalarda kuzatilsa, makro darajada syujet qurilishi, kompozitsion yechimlar va janr me’yorlarining buzilishi orqali amalga oshadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, aldangan kutilganlik badiiy matnda faqat estetik effekt yaratib qolmay, balki o‘quvchini faol interpretatsiya jarayoniga jalb etuvchi kognitiv mexanizm sifatida ham muhim rol o‘ynaydi. Bu esa matnni qabul qilish jarayonini dinamiklashtiradi, o‘quvchining fikrlash faolligini oshiradi hamda badiiy asarning semantik sig‘imini kengaytiradi. Bundan tashqari, ushbu hodisa zamonaviy adabiy jarayon, xususan postmodernistik matnlar uchun ham xos bo‘lib, unda an’anaviy kutuvlar tizimi ataylab buzilishi orqali ko‘p ma’nolilik va interpretativ ochiqlik ta’minlanadi. Shu jihatdan, “aldangan kutilganlik” hodisasi badiiy matnning nafaqat lingvistik, balki falsafiy-estetik tabiatini ham yoritishga imkon beradi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAkbarova , Munira
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-06-18
Jild18
Betlar17-19
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

badiiy matn, aldangan kutilganlik, lingvopoetika, poetik aktualizatsiya, pragmatika, semantika, uslubiy vositalar, estetik ta’sir, matn strukturası, o‘quvchi qabul jarayoni.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAAkbarova , Munira (2026). BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK”. Қўқон университети хабарномаси, 18, 17-19. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1714
GOST (OAK)Akbarova , Munira BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK” // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 17-19.
MLAAkbarova , Munira. “BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK”.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 17-19, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1714
ChicagoAkbarova , Munira. “BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK”.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 17-19 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1714
HarvardAkbarova , Munira (2026) ‘BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK”’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 17-19. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1714
BibTeX
@article{akbarovamunira2026,
  title = {BADIIY MATNDA “ALDANGAN KUTILGANLIK”},
  author = {Akbarova , Munira},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {17-19},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1714}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Akbarova , Munira — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari