This article provides a comprehensive analysis of the typological, lexical-semantic, pronominal, and sociopragmatic problems encountered in translating gender terms from English into Uzbek. English employs natural gender through pronouns (he/she/they), lexical pairs (actor/actress), and modern inclusive neutral forms (chairperson, singular they), which sharply contrast with Uzbek’s complete absence of grammatical gender. The invariant third-person pronoun u in Uzbek, along with its neutral occupational terms, creates significant challenges. The study examines lexical asymmetries and gaps in occupational and role terms, referential ambiguity caused by pronominal neutralization, and sociopragmatic clashes when rendering feminist, queer, and identity-sensitive terminology within Uzbekistan’s traditional hierarchical context. Drawing on examples from literary, media, legal, medical, and everyday texts, the dominant translation strategies—neutralization, explicitation (insertion of erkak/ayol), cultural substitution, borrowing, and restructuring—are evaluated in detail. Through comparative-analytical, corpus-based, and experimental methods, the findings reveal that Uzbek’s neutral grammar facilitates functional equivalence but often erases source-text gender specificity, requiring compensatory explicitness that affects tone, length, rhythm, and pragmatic force. The article offers context-aware, socioculturally sensitive recommendations for translators, educators, and policymakers, along with suggestions for future research.
| Mualliflar | Omonov, Baxtiyorjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashriyot | Қўқон университети |
| ISSN | 2181-1695 |
| Nashr sanasi | 2026-04-17 |
| Jild | 18 |
| Betlar | 253-255 |
| Til | Ingliz |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
gender translation, English-Uzbek comparative linguistics, absence of grammatical gender, pronominal neutralization, lexical asymmetry, sociopragmatic mismatch, explicitation strategy, cultural adaptation, translation strategies, gender equality
| APA | Omonov, Baxtiyorjon (2026). PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK. Қўқон университети хабарномаси, 18, 253-255. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1637 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Omonov, Baxtiyorjon PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – P. 253-255. |
| MLA | Omonov, Baxtiyorjon. “PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 253-255, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1637 |
| Chicago | Omonov, Baxtiyorjon. “PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 253-255 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1637 |
| Harvard | Omonov, Baxtiyorjon (2026) ‘PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 253-255. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1637 |
| BibTeX | @article{omonovbaxtiyorjon2026,
title = {PROBLEMS OF TRANSLATING GENDER TERMS IN ENGLISH AND UZBEK},
author = {Omonov, Baxtiyorjon},
journal = {Қўқон университети хабарномаси},
year = {2026},
volume = {18},
pages = {253-255},
url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1637}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada zamonaviy kasblardan biri bo‘lgan “Robototexnika” sohasini o‘qitishdagi muammo va kamchiliklar o‘rganilgan. Ayniqsa bazaviy bilim darajasi elektronika va sxematexnika sohalaridan farq qiluvchi “Kompyuter…
Mazkur tadqiqotda bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining pedagogik mahoratini rivojlantirishda etnopedagogik yondashuvning samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot kvazieksperimental dizayn asosida amalga oshirilib…
Mazkur tadqiqot ishida globallashuv va ta’limni raqamlashtirish sharoitida maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama rivojlanishida raqamli texnologiyalarning tutgan o‘rni va ularning transformatsion ta’siri…
Ushbu mаqolаdа turistik mаhsulotlаr vа xizmаtlаrni diversifikаtsiyаlаshdа miqdoriy vа sifаt jihаtidаn kompleks diаgnostikа qilish mаsаlаlаri tаdqiq etilgаn. Turizm sohаsidа investitsiyа siyosаtining o‘rni, turistik…
The theory of indirect speech, which leads to successful communication, has been examined in contemporary works in pragmalinguistics. Especially the theory of implicitness and indirect meaning in the communication drew…
Ushbu mаqolаdа boshlаng‘ich sinf texnologiyа dаrslаridа ko‘rgаzmаlilik tаmoyilining o‘quvchilаr bilimini shаkllаntirishdаgi o‘rni yoritilgаn. Tаdqiqot jаrаyonidа illyustrаtsiyа vа demonstrаtsiy metodlаrining o‘zаro…
Mazkur maqola zamonaviy o‘zbek adabiyotida identitet (shaxsiy va ijtimoiy o‘zlik) masalasining badiiy talqinini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda mustaqillikdan keyingi davrda yaratilgan nasr va she’riyat…
Mazkur maqola mahsulot nomlarini lingvomadaniy nuqtayi nazardan tahlil qilish muammosiga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning til va madaniyat o‘zaro ta’sirida shakllanish jarayoni ilmiy jihatdan yoritiladi. Tadqiqotda…
Ushbu tadqiqotda raqamli iqtisodiyot sharoitida davlat–xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarining samaradorligini baholash uchun integratsion matematik model ishlab chiqilgan. Modelda samaradorlik funksiyasi E = f(I, R, T…
Mazkur maqolada o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishning ta’lim tizimidagi ahamiyati yoritilgan. Mustaqil fikrlashning o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini amaliyotda qo‘llashi, muammolarni mustaqil…
Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article examines how gender-related language has evolved from ancient times to the modern era. The terminology surrounding gender has changed dramatically, influenced by evolving social structures, cultural…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…