This article provides a comprehensive analysis of the typological, lexical-semantic, pronominal, and sociopragmatic problems encountered in translating gender terms from English into Uzbek. English employs natural gender through pronouns (he/she/they), lexical pairs (actor/actress), and modern inclusive neutral forms (chairperson, singular they), which sharply contrast with Uzbek’s complete absence of grammatical gender. The invariant third-person pronoun u in Uzbek, along with its neutral occupational terms, creates significant challenges. The study examines lexical asymmetries and gaps in occupational and role terms, referential ambiguity caused by pronominal neutralization, and sociopragmatic clashes when rendering feminist, queer, and identity-sensitive terminology within Uzbekistan’s traditional hierarchical context. Drawing on examples from literary, media, legal, medical, and everyday texts, the dominant translation strategies—neutralization, explicitation (insertion of erkak/ayol), cultural substitution, borrowing, and restructuring—are evaluated in detail. Through comparative-analytical, corpus-based, and experimental methods, the findings reveal that Uzbek’s neutral grammar facilitates functional equivalence but often erases source-text gender specificity, requiring compensatory explicitness that affects tone, length, rhythm, and pragmatic force. The article offers context-aware, socioculturally sensitive recommendations for translators, educators, and policymakers, along with suggestions for future research.
| Mualliflar | Omonov, Baxtiyorjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-04-17 |
| Jild | 18 |
| Betlar | 253-255 |
| Til | Ingliz |
gender translation, English-Uzbek comparative linguistics, absence of grammatical gender, pronominal neutralization, lexical asymmetry, sociopragmatic mismatch, explicitation strategy, cultural adaptation, translation strategies, gender equality
Ushbu mаqolаdа boshlаng‘ich sinf texnologiyа dаrslаridа ko‘rgаzmаlilik tаmoyilining o‘quvchilаr bilimini shаkllаntirishdаgi o‘rni yoritilgаn. Tаdqiqot jаrаyonidа illyustrаtsiyа vа demonstrаtsiy metodlаrining o‘zаro…
The theory of indirect speech, which leads to successful communication, has been examined in contemporary works in pragmalinguistics. Especially the theory of implicitness and indirect meaning in the communication drew…
Mazkur maqola zamonaviy o‘zbek adabiyotida identitet (shaxsiy va ijtimoiy o‘zlik) masalasining badiiy talqinini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda mustaqillikdan keyingi davrda yaratilgan nasr va she’riyat…
Ushbu mаqolаdа turistik mаhsulotlаr vа xizmаtlаrni diversifikаtsiyаlаshdа miqdoriy vа sifаt jihаtidаn kompleks diаgnostikа qilish mаsаlаlаri tаdqiq etilgаn. Turizm sohаsidа investitsiyа siyosаtining o‘rni, turistik…
Mazkur maqola mahsulot nomlarini lingvomadaniy nuqtayi nazardan tahlil qilish muammosiga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning til va madaniyat o‘zaro ta’sirida shakllanish jarayoni ilmiy jihatdan yoritiladi. Tadqiqotda…
Mazkur tadqiqot ishida globallashuv va ta’limni raqamlashtirish sharoitida maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama rivojlanishida raqamli texnologiyalarning tutgan o‘rni va ularning transformatsion ta’siri…
Ushbu tadqiqotda raqamli iqtisodiyot sharoitida davlat–xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarining samaradorligini baholash uchun integratsion matematik model ishlab chiqilgan. Modelda samaradorlik funksiyasi E = f(I, R, T…
Mazkur tadqiqotda bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining pedagogik mahoratini rivojlantirishda etnopedagogik yondashuvning samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot kvazieksperimental dizayn asosida amalga oshirilib…
Mazkur maqolada o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishning ta’lim tizimidagi ahamiyati yoritilgan. Mustaqil fikrlashning o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini amaliyotda qo‘llashi, muammolarni mustaqil…
Ushbu maqolada zamonaviy kasblardan biri bo‘lgan “Robototexnika” sohasini o‘qitishdagi muammo va kamchiliklar o‘rganilgan. Ayniqsa bazaviy bilim darajasi elektronika va sxematexnika sohalaridan farq qiluvchi “Kompyuter…