Raqamli iqtisodiyotda davlat-xususiy sheriklik (dxsh) loyihalarining samaradorligini baholash uchun matematik modellashtirish

Sabirov, Xasan

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda raqamli iqtisodiyot sharoitida davlat–xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarining samaradorligini baholash uchun integratsion matematik model ishlab chiqilgan. Modelda samaradorlik funksiyasi E = f(I, R, T, S) shaklida aniqlangan bo‘lib, bunda I – investitsiya parametrlari, R – raqamli risk omillari, T – vaqt dinamikasi va S – ijtimoiy natijalarni ifodalaydi. AHP–TOPSIS integratsiyasi va Monte–Karlo simulyatsiyasi (N = 10 000) qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, raqamli risklar loyiha samaradorligini deyarli 35,2% ga kamaytiradi, loyihaning ijobiy samaradorlikka erishish ehtimolligi esa 82,0% ni tashkil etadi. Shuningdek, tadqiqotda ishlab chiqilgan modelning amaliy qo‘llanish imkoniyatlari ham tahlil qilingan. Xususan, model davlat–xususiy sheriklik loyihalarini tanlash, ustuvor yo‘nalishlarni belgilash hamda investitsion qarorlar qabul qilish jarayonida samarali vosita sifatida xizmat qilishi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari raqamli texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq xavf omillarini oldindan baholash va ularni minimallashtirish mexanizmlarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bundan tashqari, modelning moslashuvchanligi turli iqtisodiy sharoitlar va tarmoqlarga tatbiq etish imkonini beradi. Tadqiqot yakunida raqamli iqtisodiyot sharoitida DXSh loyihalarining barqarorligini oshirish uchun risklarni boshqarish, ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash hamda innovatsion boshqaruv mexanizmlarini joriy etish zarurligi ta’kidlangan. Mazkur integratsion yondashuv iqtisodiy samaradorlikni oshirish bilan birga, ijtimoiy foyda va uzoq muddatli barqaror rivojlanishni ta’minlashga xizmat qilishi qayd etilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSabirov, Xasan
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-04-17
Jild18
Betlar267-271
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Raqamli iqtisodiyot, davlat–xususiy sheriklik, matematik model, samaradorlikni baholash, risklarni boshqarish, AHP–TOPSIS, Monte–Karlo simulyatsiyasi

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APASabirov, Xasan (2026). RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH. Қўқон университети хабарномаси, 18, 267-271. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1641
GOST (OAK)Sabirov, Xasan RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 267-271.
MLASabirov, Xasan. “RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 267-271, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1641
ChicagoSabirov, Xasan. “RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 267-271 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1641
HarvardSabirov, Xasan (2026) ‘RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 267-271. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1641
BibTeX
@article{sabirovxasan2026,
  title = {RAQAMLI IQTISODIYOTDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK (DXSH) LOYIHALARINING SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN MATEMATIK MODELLASHTIRISH},
  author = {Sabirov, Xasan},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {267-271},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1641}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sabirov, Xasan — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari