Ratsional hayot tarzi: fanlararo nazariy asoslar, tamoyillar va amaliy strategiyalar

Bekmuradov , Zarif

Мактабгача ва мактаб таълими · 2025-yil

Annotatsiya

Maqolada ratsional hayot tarzi tushunchasi texnologik yangilanishlar, ijtimoiy dinamikalar va axborot oqimlarisharoitida xulq-atvoriy, kognitiv va axloqiy naqshlarning yaxlit tizimi sifatida talqin qilinadi. Konsepsiyaning uch o‘lchovi- kognitiv, amaliy va axloqiy ratsionallik - izchil yoritilib, Sokrat-Aristotel an’anasidan Kant va zamonaviy paradigmalargachabo‘lgan falsafiy poydevor bilan bog‘lanadi. Psixologiyada o‘zini boshqarish, metakognitsiya va odat shakllanishi;sotsiologiyada ijtimoiy kapital, me’yorlar va ratsionalizatsiya; sog‘liq ilmlarida ovqatlanish, jismoniy faollik va profilaktika;pedagogikada kompetensiyaga asoslangan ta’lim va umrbod o‘qish markaziy omil sifatida ko‘rsatiladi. SMARTmaqsadlar, “signal-odat-mukofot” modeli, monitoring, “nudging”, raqamli gigiyena va ekologik barqarorlik kabi amaliymexanizmlar orqali ratsional odatlarni shakllantirish strategiyalari taklif etiladi. Kognitiv tarafkashliklar, axborot ortiqligiva ijtimoiy tengsizliklarkabi to‘siqlar tizimli ta’limiy va siyosiy choralar bilan yengib o‘tilishi zarurligi asoslanadi. Tadqiqotnatijasida ratsional hayot tarzi shaxsiy (kognitiv, xulqiy, emotsional, axloqiy) va ijtimoiy-ekologik tarkibiy qismlarning integratsiyasisifatida konseptuallashtiriladi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarBekmuradov , Zarif
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
Nashr sanasi2025-11-04
Jild3
Son11
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.18443922

Kalit so‘zlar

ratsionallik, ratsional hayot tarsi, kognitiv ratsionallik, amaliy ratsionallik, axloqiy ratsionallik, odat shakllanishi, metakognitsiya, emotsional intellekt, ijtimoiy capital, ratsionalizatsiya, SMART maqsadlar, “nudging”, raqamli gigiyena, profilaktik sog‘liq, barqaror (ekologik) yashash, umrbod o‘qish, ish-hayot muvozanati

Ilmiy soha

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar