Mazkur maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatining to‘rt turini (tinglash, gapirish, o‘qish,yozish) rivojlantirishga qaratilgan lingokognitiv yondashuvning nazariy-metodologik asoslarini yoritishga bag‘ishlangan.Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, nutqni faqat til qoidalari tizimi (lingvistik jihat) sifatida emas, balki shaxsning bilish(kognitiv) jarayonlari – idrok, xotira va mantiqiy tafakkur – bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan faoliyat sifatida o‘rganish samaradorligiisbotlanadi. Asosiy e’tibor Vigotskiyning nutq va tafakkur birligi haqidagi konsepsiyasiga tayanib, o‘quvchilarningkonseptual bazasini kengaytirishga qaratilgan amaliy metodikalarni ishlab chiqishga qaratilgan. Bu usullar so‘zlarni yodlashdanko‘ra, ularning ma’nosini ongdagi mavjud tushunchalar bilan bog‘lashga xizmat qiladi, shu orqali bilimlar tizimlisemantik maydonlar shaklida joylashadi. Maqolada tasvirlangan muammoli-kommunikativ vaziyatlar va vizual-konseptualmashqlar nafaqat grammatik jihatdan to‘g‘ri, balki mazmunan chuqur va mantiqiy izchil nutqni shakllantirish uchun muhimpedagogik shart-sharoitlarni yaratadi. Xulosa qilib aytganda, lingokognitiv yondashuvni joriy etish orqali boshlang‘ich sinfo‘quvchilarida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish samaradorligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
| Mualliflar | Xusanova , Gulruxsor, Aliyeva , Muhlisa |
|---|---|
| Jurnal | Мактабгача ва мактаб таълими |
| Nashriyot | Тошкент давлат педагогика университети |
| ISSN | 3060-4613, 3060-4613 |
| Nashr sanasi | 2025-12-02 |
| Jild | 3 |
| Son | 12 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Pedagogika |
| DOI | 10.5281/zenodo.17894401 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.5281/zenodo.17894401 · Maqolaning asl sahifasi
nutq faoliyati, lingokognitiv yondashuv, kognitiv rivojlanish, lingvistik kompetensiya, konseptual baza, tafakkur, boshlang‘ich ta’lim
| APA | Xusanova , Gulruxsor, & Aliyeva , Muhlisa (2025). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari. Мактабгача ва мактаб таълими, 3(12). https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Xusanova , Gulruxsor, Aliyeva , Muhlisa Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2025. – T. 3, № 12. – DOI: 10.5281/zenodo.17894401. |
| MLA | Xusanova , Gulruxsor, and Aliyeva , Muhlisa. “Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari.” Мактабгача ва мактаб таълими, 3(12), 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401 |
| Chicago | Xusanova , Gulruxsor, and Aliyeva , Muhlisa. “Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari.” Мактабгача ва мактаб таълими, 3(12) (2025). https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401 |
| Harvard | Xusanova , Gulruxsor, and Aliyeva , Muhlisa (2025) ‘Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari’, Мактабгача ва мактаб таълими, 3(12). https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401 |
| BibTeX | @article{xusanovagulruxsor2025,
title = {Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari},
author = {Xusanova , Gulruxsor and Aliyeva , Muhlisa},
journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
year = {2025},
volume = {3},
number = {12},
doi = {10.5281/zenodo.17894401},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.17894401}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
В статье рассматривается проблема девиантного поведения у подростков, которая являетсяактуальной темой в психологии и социологии. Анализируются причины, способствующие отклонениям вповедении, включая влияние семейной…
Maqolada kontekst ta’limi, uning asosiy tamoyillari, kontekstli ta’limning boshlang‘ich ta’lim matematikasidagiahamiyati hamda kontekstli ta’limdan foydalanish bo‘yicha mulohazalar berilgan.
Ushbu maqolada oiladagi psixologik muhitning o‘spirinlarda to‘liqsizlik kompleksi shakllanishiga ta’siritahlil qilinadi. Tadqiqot ota-ona munosabatlari, emotsional qo‘llab-quvvatlash, tarbiya uslublari va oilaviy…
Ushbu maqolada ta’lim sohasida misinformatsiya va dizinformatsiyaning tarqalish omillari, ularning o‘quvchilarningaxborot savodxonligi, tanqidiy fikrlashi va ta’lim jarayonining sifatiga ta’siri keng yoritiladi…
Asosiy shaxsiy madaniyatni rivojlantirishning muhim vazifalaridan biri maktab o‘quvchilarining dunyoqarashinishakllantirishdir. Dunyoqarash – bu tabiat, jamiyat va tafakkurga oid ilmiy, falsafiy, ijtimoiy-siyosiy…
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetensiyasini oshirishning nazariy vametodik asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Nutqiy kompetensiyaning mazmun-mohiyati, uning tarkibiy qismlari…
В статье представлены результаты педагогического эксперимента, проведённого среди 44 слуша-телей Института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан с целью оценки эффективности разра-ботанной программы…
В статье рассматривается этнолингвистический портрет хорезмских говоров в контексте миграци-онных процессов и межэтнических браков в регионах Южной Сибири. Цель исследования – выявить измененияв языковой системе и…
Данная статья исследует применение искусственного интеллекта (ИИ) в обучении русскому языкукак иностранному (РКИ), включая использование чат-ботов, голосовых помощников, генеративных моделей икорпусных технологий…
Коммуникативный метод, ориентированный на развитие актуальных речевых умений и практиче-ского владения языком, сегодня считается одной из наиболее эффективных методик обучения русскому языкустудентам. Однако в условиях…
Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinfdagi ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida zid ma’noli so‘zlarningvazifalari hamda ularni o‘rinli qo‘llashning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, turli misollar asosida zid ma’noli…
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilari ongida ziddiyat tushunchalarini shakllantirish bo‘yicha topshiriqlar bazasi va elektron lug‘at yaratish va uni o‘quvchilarga ta’siri yoritib berilgan. Zamonaviy, yangi avlod…
Ushbu maqolada boshlangʻich sinf oʻquvchilari taʼlim jarayoni, tuzilishi, olib borilishi, o’quvchilarning kommunkativ kompetensiyasini rivojlantirishga doir ilmiy yondashuvlar hamda jarayonni tashkil etishda interaktiv…
Ushbu maqolada zid ma’noli so‘zlar tushunchasi va uning mazmuni, rivojlanishi yoritilgan. O‘quvchilarning kundalik nutqiy vaziyatlarda zid ma’noli so‘zlarning o‘rni ulardan o‘rinli foydalanish ko‘nikmalarini rivojlanish…
Maqolada umumta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ingliz tilida muloqot qilishda duch keladigan sotsiolingvistik qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish texnologiyalari tahlil qilinadi. Sotsiolingvistik…
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarining 10–11-sinf o‘quvchilarida ingliz tilida yozma nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda jarayonga yo‘naltirilgan yondashuvning nazariy asoslari va metodik tamoyillari tahlil…
Maqolada funksional savodxonlikning nazariy asoslari, uning pedagogik-psixologik mohiyati, tarkibiy qismlari hamda ta’lim jarayonida rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Funksional savodxonlik shaxsning…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…