Tasavvufdagi “muhosaba” va “tafakkur” amallarining o‘z-o‘zini refleksiya metodlari sifatida qo‘llanilishi

Xoshimov , Nuriddin

Мактабгача ва мактаб таълими · 2025-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada tasavvuf ta’limotida markaziy o‘rin tutuvchi “muhosaba” (o‘z-o‘zini hisobga tortish) va“tafakkur” (chuqur fikrlash, ma’noli mulohaza) amallarining mazmuni zamonaviy pedagogika hamda ta’lim psixologiyasidagio‘z-o‘zini refleksiya konsepsiyalari bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Mazkur amallar tarixiy-manbaviy manzarada al-G‘azzoliy,Rumiy, Qushayriy, Naqshbandiya va Kubraviya maktablari risolalari asosida konseptual rekonstruksiya qilinadi;ulardagi ma’naviy-tarbiyaviy mexanizmlar self-regulyatsiya, metakognitsiya, ongli diqqat, affektiv-ijtimoiy kompetensiyakabi zamonaviy tushunchalar bilan bog‘lanadi. Metodologiya matnshunoslik, aksiologik tahlil va qiyosiy-diskursiv yondashuvlargatayanadi. Muhokamada “muhosaba” va “tafakkur”ning shaxsga yo‘naltirilgan ta’limdagi motivatsion barqarorliknikuchaytirish, ichki nazoratni rivojlantirish, emotsional regulyatsiyani qo‘llab-quvvatlash va ma’naviy-etika asoslariniaktual holga keltirishdagi roli ochib beriladi. Natijalarda ushbu amallarning dars va ta’lim muhitida refleksiv yozuv, jimmulohaza, maqsad-natija muvofiqligini tekshirish, kundalik muhosaba va suhbat-refleksiya shakllari bilan moslashuvchanintegratsiyasi uchun nazariy asos va tamoyillar ishlab chiqiladi. Xulosada tasavvufiy refleksiyaning instrumentallashuvi,ya’ni ruhiy-axloqiy mazmunni yo‘qotmay didaktik jarayonlarga joylashtirish uchun ehtiyotkorlik, ixtiyoriylik va insonparvarmuhit talab etilishi ta’kidlanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXoshimov , Nuriddin
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
Nashr sanasi2025-11-04
Jild3
Son11
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.17541669

Kalit so‘zlar

tasavvuf, muhosaba, tafakkur, o‘z-o‘zini refleksiya, metakognitsiya, self-regulyatsiya, ijtimoiy-emotsional o‘rganish, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim

Ilmiy soha

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar