“Ko‘ngil” leksemasining diaxron semantik taraqqiyoti

Rixsiyeva, Arofat Gafurovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada köŋül/ko‘ngil leksemasining qadimgi turkiy davrdan hozirgi o‘zbek tiligacha bo‘lgan ma’no taraqqiyoti tadqiq etilgan. Tarixiy-etimologik lug‘atlar, eski uyg‘ur matnlari, “Devonu lug‘otit turk”, “Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati”, zamonaviy izohli va frazeologik lug‘atlar ma’lumotlari qiyosiy tahlil qilingan. Natijalar ko‘ngil leksemasi tarix davomida insonning ichki ruhiy-ma’naviy dunyosini ifodalovchi umumiy ma’no asosini saqlaganini ko‘rsatadi. Qadimgi manbalarda u idrok, fikr, istak va kechinmani o‘zaro bog‘liq holda ifodalagan bo‘lsa, hozirgi o‘zbek tilida hissiyot va fe’l- atvorga oid ma’nolar yetakchi o‘ringa chiqqan. Idrok, xotira va iroda bilan bog‘liq tarixiy ma’nolar esa barqaror iboralarda faol saqlangan. Leksemaning taraqqiyoti markaziy ma’noning siljishi, yaqin ma’noli birliklar o‘rtasidagi vazifaviy taqsimot va frazeologik davomiylik bilan izohlanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRixsiyeva, Arofat Gafurovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-08-08
Jild8
Son7
Betlar534-542
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i07.082
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i07.082 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

ko‘ngil, tarixiy semantika, qadimgi turkiy til, eski o‘zbek tili, markaziy ma’noning siljishi, leksik qayta taqsimlanish, frazeologik davomiylik.

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APARixsiyeva, Arofat Gafurovna (2026). “KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(7), 534-542. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.082
GOST (OAK)Rixsiyeva, Arofat Gafurovna “KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 7. – B. 534-542. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i07.082.
MLARixsiyeva, Arofat Gafurovna. ““KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(7), 534-542, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.082
ChicagoRixsiyeva, Arofat Gafurovna. ““KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(7), 534-542 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.082
HarvardRixsiyeva, Arofat Gafurovna (2026) ‘“KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(7), 534-542. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.082
BibTeX
@article{rixsiyevaarofatgafurovna2026,
  title = {“KO‘NGIL” LEKSEMASINING DIAXRON SEMANTIK TARAQQIYOTI},
  author = {Rixsiyeva, Arofat Gafurovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {7},
  pages = {534-542},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i07.082},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i07.082}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari