Ushbu maqola nemis va o‘zbek tillarining nutqiy aktlarida sintaktik- stilistik figuralarning distribusiyasi va funksional-pragmatik o‘rnini qiyosiy-tipologik aspektda o‘rganadi. Tadqiqot uchun asosiy asos sifatida J.R. Sёrl klassifikatsiyasiga ko‘ra beshta nutqiy akt kategoriyasi assersiv, direktiv, kommissiv, ekspressiv va deklarativ tanlangan. Mazkur kategoriyalar doirasida anafora, epifora, antiteza, sintaktik parallelizm, gradatsiya va ellipsis singari oltita asosiy sintaktik figura tahlil ob'ektiga aylangan. Nemis korpusiga badiiy nasr, publitsistika va kundalik muloqot namunalari (jami 235 kontekst), o‘zbek korpusiga esa badiiy adabiyot va gazeta-jurnal materiallari (jami 218 kontekst) kiritilgan; umumiy korpus hajmi 453 autentik misolni tashkil etadi. Qiyosiy-tipologik, kontekstual va miqdoriy tahlil metodlari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki: ikkala tilda ham sintaktik figuralar direktiv va ekspressiv aktlarda assersiv aktlarga qaraganda 1,8– 2,3 marta ko‘p qo‘llaniladi; nemis tilida parallelizm simmetrik predikativ konstruktsiyalar orqali qurilsa, o‘zbek tilida leksik takror va ravishdosh shakllari ustuvorlik qiladi; ellipsis direktiv aktlarda ikkala tilda ilokutiv kuchni oshiruvchi universal vosita sifatida ishlaydi. Tadqiqot kontrastiv stilistika va nutqiy aktlar nazariyasini birlashtirgan metodologik model taklif etadi.
| Mualliflar | Mamaziyayev, Oblaberdi Xudoberganovich |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-14 |
| Jild | 8 |
| Son | 05 |
| Betlar | 417-428 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/b.series.fil.v08.i05.057 |
DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.057 · Maqolaning asl sahifasi
sintaktik-stilistik figura, nutqiy akt, ilokutiv kuch, anafora, antiteza, parallelizm, ellipsis, nemis tili, o‘zbek tili, kontrastiv stilistika, pragmatika.
Mazkur maqolada murakkab sintaktik qurilmalarning semantik va sintaktik xususiyatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tilshunoslikda sintaktik birliklarning o‘zaro munosabati, ularning strukturaviy modeli hamda…
This article examines national and cultural realia as one of the most challenging aspects of translation. Realia are words and expressions that reflect unique features of a particular culture, including its traditions…
Mazkur maqolada siyosiy va media diskursda manipulyativ vositalarni tadqiq etishning metodologik asoslari yoritilgan. Manipulyativ ta’sirning lingvopragmatik mohiyati, uni tahlil qilishning zamonaviy ilmiy yondashuvlari…
Ushbu maqolada dunyo tilshunosligida tilning paremiologik fondi, xususan, topishmoqlar va enigmatik matnlarni tadqiq etish jarayonida vujudga kelgan fundamental ilmiy munozaralar va nazariy yondashuvlar tahlil qilingan…
Mazkur maqolada terminlarning badiiy matndagi ekspressiv- stilistik hamda pragmatik yuklamasi Tohir Malik asarlari misolida tahlil qilinadi. Xususan, yozuvchining “Shaytanat”, “Nomus”, “Falak” kabi asarlarida qo‘llangan…
Phraseological units represent one of the most culturally marked layers of language. They reflect national mentality, historical experience, traditions, and social values. Among them, phraseological units expressing…
Mazkur maqolada o‘zbek kino diskursida hazil tarjimasining lingvistik va madaniy muammolari “Shum Bola” filmi misolida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida metaforik ifodalar, idiomatik birliklar, kinoya, mubolag‘a va…
Ushbu maqolada kompyuter lingvistikasi vositalarining amaliy qo‘llanilish imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, korpus lingvistikasi metodlari va sun’iy intellekt asosidagi modellar (deep learning, transformator…
Postmodernism in literature represents a radical shift from traditional narrative forms and epistemological assumptions about truth, meaning, and authorship. Emerging in the mid-twentieth century, it challenges the…
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim paradigmasida "Digital Reading" (raqamli o‘qish) fenomenini kompleks ravishda tadqiq etishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi axborot oqimining eksponensial o‘sishi va an’anaviy…