This article examines national and cultural realia as one of the most challenging aspects of translation. Realia are words and expressions that reflect unique features of a particular culture, including its traditions, social life, and worldview, and they usually do not have direct equivalents in other languages. The paper analyzes the main difficulties that arise when translating such units and discusses common translation strategies such as transcription, calque, and descriptive translation. Special attention is given to examples from Uzbek culture and literature, which illustrate how cultural meaning can be preserved or partially lost in translation. The study concludes that effective translation of realia requires not only linguistic competence but also a deep understanding of cultural context.
| Mualliflar | Rahmatova, Dilafruz Abdurashid qizi |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-14 |
| Jild | 8 |
| Son | 05 |
| Betlar | 407-416 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/b.series.fil.v08.i05.056 |
DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.056 · Maqolaning asl sahifasi
National and cultural realia, culture-bound terms, translation strategies, intercultural communication, cultural context, equivalence, domestication and foreignization, Uzbek culture
Ushbu maqola nemis va o‘zbek tillarining nutqiy aktlarida sintaktik- stilistik figuralarning distribusiyasi va funksional-pragmatik o‘rnini qiyosiy-tipologik aspektda o‘rganadi. Tadqiqot uchun asosiy asos sifatida J.R…
Ushbu maqolada dunyo tilshunosligida tilning paremiologik fondi, xususan, topishmoqlar va enigmatik matnlarni tadqiq etish jarayonida vujudga kelgan fundamental ilmiy munozaralar va nazariy yondashuvlar tahlil qilingan…
Mazkur maqolada murakkab sintaktik qurilmalarning semantik va sintaktik xususiyatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tilshunoslikda sintaktik birliklarning o‘zaro munosabati, ularning strukturaviy modeli hamda…
Phraseological units represent one of the most culturally marked layers of language. They reflect national mentality, historical experience, traditions, and social values. Among them, phraseological units expressing…
Mazkur maqolada siyosiy va media diskursda manipulyativ vositalarni tadqiq etishning metodologik asoslari yoritilgan. Manipulyativ ta’sirning lingvopragmatik mohiyati, uni tahlil qilishning zamonaviy ilmiy yondashuvlari…
Ushbu maqolada kompyuter lingvistikasi vositalarining amaliy qo‘llanilish imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, korpus lingvistikasi metodlari va sun’iy intellekt asosidagi modellar (deep learning, transformator…
Mazkur maqolada terminlarning badiiy matndagi ekspressiv- stilistik hamda pragmatik yuklamasi Tohir Malik asarlari misolida tahlil qilinadi. Xususan, yozuvchining “Shaytanat”, “Nomus”, “Falak” kabi asarlarida qo‘llangan…
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim paradigmasida "Digital Reading" (raqamli o‘qish) fenomenini kompleks ravishda tadqiq etishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi axborot oqimining eksponensial o‘sishi va an’anaviy…
Mazkur maqolada o‘zbek kino diskursida hazil tarjimasining lingvistik va madaniy muammolari “Shum Bola” filmi misolida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida metaforik ifodalar, idiomatik birliklar, kinoya, mubolag‘a va…
Ushbu falsafiy tushunchalarning leksikografik tavsifi bir nechta asosiy xususiyatlarga ega ekanligi yoritiladi. Maqola davomida falsafiy tushunchalarning o‘ziga xos xususiyatlari, ularning tarixiy rivojlanishi va…