Статья представляет собой систематический обзор и теоретический анализ взаимосвязи между когнитивными процессами и развитием речи на различных этапах онтогенеза. На основе анализа 214 рецензируемых публикаций за период 2010–2025 гг. из баз данных Scopus, Web of Science и PubMed разработана интегративная модель, описывающая механизмы взаимодействия когнитивных функций (внимания, памяти, мышления, восприятия) и речевых компетенций. Результаты систематического обзора свидетельствуют о существовании двунаправленной связи между когнитивным и речевым развитием: когнитивные процессы выступают предикторами речевого развития (r = 0,54–0,78), а речевые навыки, в свою очередь, оказывают значимое влияние на формирование высших когнитивных функций (r = 0,41–0,63). Предложенная четырёхкомпонентная интегративная модель включает: нейрофизиологический базис, когнитивные механизмы-предикторы, речевые компетенции и средовые модераторы. Обсуждаются теоретические и практические импликации для психологии развития, нейропсихологии и логопедической практики. Сформулированы направления дальнейших исследований, включая лонгитюдные кросс-культурные исследования и нейровизуализационные протоколы.
| Mualliflar | Малика Эргашева |
|---|---|
| Jurnal | Фарғона методика мактаби |
| Nashr sanasi | 2026-07-16 |
| Son | 4 |
| Betlar | 105-116 |
| Til | Ingliz |
когнитивные процессы, развитие речи, внимание, рабочая память, исполнительные функции, онтогенез, нейропсихология, систематический обзор.
В данной статье рассматривается проблема формирования у учеников начальных классов представления о ценности времени через изучение русского языка и устного народного творчества. На основе опроса школьников проведён…
Mazkur maqolada ta’lim va tarbiya tushunchalarining nazariy hamda metodologik asoslari tahlil qilingan. Islom ta’limi an’anasida qo‘llanilgan terminlar, ularning ma’no doirasi va zamonaviy pedagogik qarashlar bilan…
This study explores the modernization of English language teaching in higher education through the integration of communicative teaching methods within the credit-module system. The research highlights the importance of…
Ushbu maqolada bolalarning ekologik tarbiyasi maqsad sari yo‘naltirilgan pedagogik jarayon ekanligi, shaxsni ekologik tarbiyalash, tabiatni muhofaza qilish munosabatlariga ijobiy yondogshish, tabiat bilan bog‘liq…
Modern education requires students not only to learn information but also to understand, analyze, and apply it in different situations. One of the skills that helps learners achieve this goal is critical thinking. In…
Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari muhitida talabalarning metakognitiv kompetentligini rivojlantirishning metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida metakognitiv kompetentlikni shakllantirish va…
Ushbu maqolada nutq buzilishlari bo‘lgan bolalarda diagnostika natijalarini to‘g‘ri tahlil qilish va unga asoslangan korreksion-pedagogik tavsiyalar ishlab chiqish masalasi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot mobaynida…
Mazkur maqolada Anton Pavlovich Chexov hikoyalarida badiiy ong va narrativ strukturaning pedagogik ahamiyati, ularning ta’lim-tarbiya jarayonida shaxs ma’naviy kamolotini ta’minlashdagi imkoniyatlari ilmiy-nazariy hamda…
Ushbu maqolada maktabgacha ta’limda xorijiy tillarni o‘rgatishning psixolingvistik mexanizmlari va neyrofiziologik asoslari bayon qilinadi. Maqolada an’anaviy metodikalardan voz kechgan holda, bolaning neyroplastiklik…
Urology education requires the development of theoretical knowledge, clinical reasoning, procedural competence, communication skills, and the ability to make safe decisions in complex clinical situations. Traditional…