Статья представляет собой систематический обзор и теоретический анализ взаимосвязи между когнитивными процессами и развитием речи на различных этапах онтогенеза. На основе анализа 214 рецензируемых публикаций за период 2010–2025 гг. из баз данных Scopus, Web of Science и PubMed разработана интегративная модель, описывающая механизмы взаимодействия когнитивных функций (внимания, памяти, мышления, восприятия) и речевых компетенций. Результаты систематического обзора свидетельствуют о существовании двунаправленной связи между когнитивным и речевым развитием: когнитивные процессы выступают предикторами речевого развития (r = 0,54–0,78), а речевые навыки, в свою очередь, оказывают значимое влияние на формирование высших когнитивных функций (r = 0,41–0,63). Предложенная четырёхкомпонентная интегративная модель включает: нейрофизиологический базис, когнитивные механизмы-предикторы, речевые компетенции и средовые модераторы. Обсуждаются теоретические и практические импликации для психологии развития, нейропсихологии и логопедической практики. Сформулированы направления дальнейших исследований, включая лонгитюдные кросс-культурные исследования и нейровизуализационные протоколы.
| Mualliflar | Малика Эргашева |
|---|---|
| Jurnal | Фарғона методика мактаби |
| Nashriyot | Фарғона давлат университети |
| ISSN | 3060-5091 |
| Nashr sanasi | 2026-07-16 |
| Son | 4 |
| Betlar | 105-116 |
| Til | Rus |
| Ilmiy soha | Pedagogika |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
когнитивные процессы, развитие речи, внимание, рабочая память, исполнительные функции, онтогенез, нейропсихология, систематический обзор.
| APA | Малика Эргашева (2026). Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель. Фарғона методика мактаби, (4), 105-116. https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3028 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Малика Эргашева Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель // Фарғона методика мактаби. – 2026. – № 4. – С. 105-116. |
| MLA | Малика Эргашева. “Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель.” Фарғона методика мактаби, (4), 105-116, 2026. https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3028 |
| Chicago | Малика Эргашева. “Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель.” Фарғона методика мактаби, (4), 105-116 (2026). https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3028 |
| Harvard | Малика Эргашева (2026) ‘Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель’, Фарғона методика мактаби, (4), 105-116. https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3028 |
| BibTeX | @article{article2026,
title = {Связь между когнитивными процессами и развитием речи: систематический обзор и интегративная модель},
author = {Малика Эргашева},
journal = {Фарғона методика мактаби},
year = {2026},
number = {4},
pages = {105-116},
url = {https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3028}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Urology education requires the development of theoretical knowledge, clinical reasoning, procedural competence, communication skills, and the ability to make safe decisions in complex clinical situations. Traditional…
Mazkur maqolada Anton Pavlovich Chexov hikoyalarida badiiy ong va narrativ strukturaning pedagogik ahamiyati, ularning ta’lim-tarbiya jarayonida shaxs ma’naviy kamolotini ta’minlashdagi imkoniyatlari ilmiy-nazariy hamda…
Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari muhitida talabalarning metakognitiv kompetentligini rivojlantirishning metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida metakognitiv kompetentlikni shakllantirish va…
Ushbu maqolada bolalarning ekologik tarbiyasi maqsad sari yo‘naltirilgan pedagogik jarayon ekanligi, shaxsni ekologik tarbiyalash, tabiatni muhofaza qilish munosabatlariga ijobiy yondogshish, tabiat bilan bog‘liq…
Mazkur maqolada ta’lim va tarbiya tushunchalarining nazariy hamda metodologik asoslari tahlil qilingan. Islom ta’limi an’anasida qo‘llanilgan terminlar, ularning ma’no doirasi va zamonaviy pedagogik qarashlar bilan…
В данной статье рассматривается проблема формирования у учеников начальных классов представления о ценности времени через изучение русского языка и устного народного творчества. На основе опроса школьников проведён…
This study explores the modernization of English language teaching in higher education through the integration of communicative teaching methods within the credit-module system. The research highlights the importance of…
Modern education requires students not only to learn information but also to understand, analyze, and apply it in different situations. One of the skills that helps learners achieve this goal is critical thinking. In…
Ushbu maqolada nutq buzilishlari bo‘lgan bolalarda diagnostika natijalarini to‘g‘ri tahlil qilish va unga asoslangan korreksion-pedagogik tavsiyalar ishlab chiqish masalasi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot mobaynida…
Ushbu maqolada maktabgacha ta’limda xorijiy tillarni o‘rgatishning psixolingvistik mexanizmlari va neyrofiziologik asoslari bayon qilinadi. Maqolada an’anaviy metodikalardan voz kechgan holda, bolaning neyroplastiklik…
Фарғона методика мактаби — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
The article highlights the methodological foundations of applying fiscal policy tools to legalize the shadow economy. It examines opportunities for transitioning from the informal to the formal sector through tax…
The article analyzes the methodological significance of fiscal governance instruments in reducing and legalizing the shadow economy. Tax policy optimization, the wide implementation of fiscal digitalization, and…
Maqolada norasmiy iqtisodiyotni fiskal instrumentlar orqali legallashtirishning asosiy yo‘nalishlari tahlilqilinadi. Soliq siyosatini optimallashtirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish va byudjet shaffofligini…
This article analyzes the legal, pedagogical, methodological, and organizational foundations of home education for students with disabilities. It explores the opportunities and challenges of home-based learning and…
This paper explores the theoretical and methodological foundations of fscal governance in addressing theshadow economy. It emphasizes the signifcance of modernizing tax administration, enhancing budgetary…
Ushbu maqolada yashirin iqtisodiyotni fiskal instrumentlar orqali legallashtirishning metodologik asoslaritadqiq etilib, soliq siyosatini optimallashtirish, budjet shaffofligini ta’minlash, raqamli texnologiyalarni keng…
Maqolada umumta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ingliz tilida muloqot qilishda duch keladigan sotsiolingvistik qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish texnologiyalari tahlil qilinadi. Sotsiolingvistik…
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarining 10–11-sinf o‘quvchilarida ingliz tilida yozma nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda jarayonga yo‘naltirilgan yondashuvning nazariy asoslari va metodik tamoyillari tahlil…
Maqolada funksional savodxonlikning nazariy asoslari, uning pedagogik-psixologik mohiyati, tarkibiy qismlari hamda ta’lim jarayonida rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Funksional savodxonlik shaxsning…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…