O‘zbek va ingliz paremiologiyasida “Mehmondo‘stlik” konseptining nazariy-metodologik asoslari: kognitiv-semantik va lingvomadaniy tahlil

Olimovich Abdullayev , Aliyor, Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqola o‘zbek va ingliz paremiologiyasida “mehmondo‘stlik/hospitality” konseptining nazariy-metodologik poydevorini asoslash hamda uni tahlil qilishning takrorlanadigan (replikatsiya qilinadigan) tadqiqot dizaynini taklif etishga bag‘ishlanadi. Paremiologiya (maqollarni o‘rganish) va paremiografiya (maqollarni to‘plash va tasniflash) o‘rtasidagi funksional farq, paremiyaning diskursiv ishlatilishi, pragmatik yuk va madaniy ssenariylar (cultural scripts) konseptni ochishdagi asosiy nazariy tayanchlar sifatida ko‘riladi. Metodologik qismda freym-semantika, lingvomadaniyatshunoslik, etnopragmatika va qiyosiy kognitiv tahlil integratsiyasi asosida kodlash (coding) sxemasi ishlab chiqiladi. Empirik “tanlanma korpus” sifatida (i) o‘zbek xalq maqollarining nashr etilgan to‘plami va (ii) mehmon/mehmondo‘stlik haqidagi maqollar jamlangan ochiq manba hamda (iii) ingliz paremiyalari bo‘yicha akademik lug‘at materiallari tanlanib, konseptning “yadro-periferiya” modeli quriladi. Natijalar o‘zbek paremiyalarida mehmonning muqaddasligi, baraka, dasturxon va mezbon mas’uliyati kuchli kodlanganini; ingliz paremiyalarida esa mehmonni “qulaylik” bilan birga “chegara” (vaqt, me’yor, outstay) diskursi muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari tarjima, madaniyatlararo muloqot va xorijiy til ta’limida paremiyalar orqali pragmatik kompetensiyani rivojlantirishga amaliy yo‘naltiriladi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarOlimovich Abdullayev , Aliyor, Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-03-18
Jild5
Son2
Betlar14-22
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.70728/phil.v05.i02.002
Indeksga qo‘shilgan2026-09-13

DOI: 10.70728/phil.v05.i02.002 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

paremiologiya, paremiografiya, mehmondo‘stlik konsepti, hospitality, freym-semantika, lingvomadaniyatshunoslik, madaniy ssenariy, qiyosiy kognitiv tahlil, pragmatika, maqol

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAOlimovich Abdullayev , Aliyor, & Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud (2026). O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL. World of Philology, 5(2), 14-22. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002
GOST (OAK)Olimovich Abdullayev , Aliyor, Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 2. – B. 14-22. – DOI: 10.70728/phil.v05.i02.002.
MLAOlimovich Abdullayev , Aliyor, and Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud. “O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL.” World of Philology, 5(2), 14-22, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002
ChicagoOlimovich Abdullayev , Aliyor, and Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud. “O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL.” World of Philology, 5(2), 14-22 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002
HarvardOlimovich Abdullayev , Aliyor, and Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud (2026) ‘O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL’, World of Philology, 5(2), 14-22. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002
BibTeX
@article{olimovichabdullayevaliyor2026,
  title = {O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL},
  author = {Olimovich Abdullayev , Aliyor and Xudoyberdiyevich Mukumov, Maxmud},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {2},
  pages = {14-22},
  doi = {10.70728/phil.v05.i02.002},
  url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari