Davlat tashkilotlari hujjatlarini sun’iy intellekt asosida qayta ishlash va semantik qidiruv tizimlarining nazariy asoslari

Nasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, Hamzayev , Jamshid

Innovations in Science and Technologies · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada davlat tashkilotlari faoliyatida shakllanadigan hujjatlarni sun’iy intellekt texnologiyalari asosida avtomatik qayta ishlash hamda semantik qidiruv tizimlarini yaratishning nazariy-uslubiy asoslari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, davlat tashkilotlarida yig‘ilgan hujjatlar hajmining tobora ortib borishi sharoitida an’anaviy, kalit so‘zga asoslangan qidiruv usullari foydalanuvchi so‘roviga mazmunan mos, ammo leksik jihatdan farqli hujjatlarni aniqlay olmaydi. Maqolaning maqsadi bu elektron hujjat aylanish tizimlarining zamonaviy holatini, tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) usullarini hamda embedding modellari va vektorli ma’lumotlar bazalarining ishlash tamoyillarini tizimli tahlil qilish va davlat sektori uchun mos kontseptual arxitekturani asoslashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi tizimli adabiyotlar sharhi, qiyosiy tahlil va kontseptual modellashtirish usullarini o‘z ichiga oladi. Tahlil uchun 2013- 2024-yillarda chop etilgan ilmiy manbalar, xalqaro standartlar va milliy me’yoriy-huquqiy hujjatlar tanlab olindi. Tahlil natijasida mavjud elektron hujjat aylanish tizimlarida sun’iy intellekt integratsiyasi cheklanganligi, transformer arxitekturasiga asoslangan zamonaviy NLP modellari matn mazmunini yuqori aniqlikda ifodalash imkonini berishi hamda embedding va vektorli ma’lumotlar bazalari semantik qidiruvni amalga oshirishning asosiy texnik vositasi ekanligi aniqlandi. Tahlil asosida besh qatlamli (manba, OCR, NLP, embedding yoki vektorli saqlash, qidiruv interfeysi) kontseptual arxitektura taklif etilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, davlat tashkilotlari uchun milliy tilga moslashtirilgan semantik qidiruv tizimini yaratish amaliy jihatdan asoslangan va dolzarb yo‘nalish hisoblanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, Hamzayev , Jamshid
JurnalInnovations in Science and Technologies
NashriyotТошкент давлат иқтисодиёт университети
ISSN3030-3451
Nashr sanasi2026-08-13
Jild3
Son8
Betlar68-78
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sun’iy intellekt, davlat tashkiloti, elektron hujjat aylanishi, tabiiy tilni qayta ishlash, semantik qidiruv, embedding, vektorli ma’lumotlar bazasi, matnni klassifikatsiyalash, raqamli transformatsiya, axborot izlash tizimlari.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APANasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, & Hamzayev , Jamshid (2026). DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI. Innovations in Science and Technologies, 3(8), 68-78. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1691
GOST (OAK)Nasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, Hamzayev , Jamshid DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI // Innovations in Science and Technologies. – 2026. – T. 3, № 8. – B. 68-78.
MLANasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, and Hamzayev , Jamshid. “DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI.” Innovations in Science and Technologies, 3(8), 68-78, 2026. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1691
ChicagoNasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, and Hamzayev , Jamshid. “DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI.” Innovations in Science and Technologies, 3(8), 68-78 (2026). https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1691
HarvardNasrullayev , Nurbek, Saydaxmedov , Ibodilla, and Hamzayev , Jamshid (2026) ‘DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI’, Innovations in Science and Technologies, 3(8), 68-78. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1691
BibTeX
@article{nasrullayevnurbek2026,
  title = {DAVLAT TASHKILOTLARI HUJJATLARINI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAYTA ISHLASH VA SEMANTIK QIDIRUV TIZIMLARINING NAZARIY ASOSLARI},
  author = {Nasrullayev , Nurbek and Saydaxmedov , Ibodilla and Hamzayev , Jamshid},
  journal = {Innovations in Science and Technologies},
  year = {2026},
  volume = {3},
  number = {8},
  pages = {68-78},
  url = {https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1691}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Innovations in Science and Technologies jurnalidan boshqa maqolalar

Innovations in Science and Technologies — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Nasrullayev , Nurbek — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari