Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining yetakchi muassasalaridan biri – O‘zsanoatqurilishbank (SQB) misolida tijorat banklarining 2025–2030-yillarga mo‘ljallangan moliyaviy samaradorlik prognozi kompleks ekonometrik modellashtirish asosida amalga oshirilgan. Tadqiqotda uchta zamonaviy prognoz modeli – ARIMA (Box & Jenkins, 1976), SARIMA (Box, Jenkins & Reinsel, 2008) va Holt-Winters Exponential Smoothing (Holt, 1957; Winters, 1960) – birgalikda qo‘llanilgan va modellarning prognoz aniqligi MAPE mezoni asosida qiyoslangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, Holt-Winters modeli barcha oltita o‘zgaruvchi – ROA, ROE, aktivlar, kreditlar, depozitlar va foiz spreadi – bo‘yicha eng yuqori aniqlikni (MAPE 0,65–5,12%) ko‘rsatdi. Prognozlarga ko‘ra, SQB ning aktivlari 2024-yildagi 84,8 trln so‘mdan 2030-yilda 196,3 trln so‘mga (2,31 marta), depozitlari esa 21,1 trln so‘mdan 106,0 trln so‘mga (5 marta) o‘sadi; ROA ko‘rsatkichi 1,55% dan 2,72% gacha, ROE esa 12,60% dan 33,27% gacha ko‘tariladi. Maqolada uch xil prognoz stsenariysi – pessimistik, bazaviy va optimistik – ishlab chiqilgan va bankning biznes modeli "kreditlash-orientirovan"dan "diversifikatsiyalashgan moliyaviy xizmatlar"ga o‘tishi asoslab berilgan.
| Mualliflar | Akbarjonov Aziz Akbarjon o‘g‘li |
|---|---|
| Jurnal | Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби |
| Nashr sanasi | 2026-06-18 |
| Jild | 6 |
| Son | 06 |
| Betlar | 167-182 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.55439/afa/vol6_iss06/1443 |
DOI: 10.55439/afa/vol6_iss06/1443 · Maqolaning asl sahifasi
tijorat banki, moliyaviy samaradorlik prognozi, O‘zsanoatqurilishbank (SQB), ARIMA, SARIMA, Holt-Winters, ekonometrik modellashtirish, MAPE, ROA, ROE, LDR, Bazel III, stsenariy tahlili, ESG, yashil bank strategiyasi.
Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklari rentabelligi va soliq risklari o‘rtasidagi statistik bog‘liqlik 2020-2024 yillar oralig‘ida empirik tahlil qilinadi. Tadqiqot ob’ekti - O‘zbekiston Respublikasi bank sektori…
Ushbu maqolada naqd pulsiz to‘lov tizimlarida xavfsizlikni ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlari, shuningdek, mazkur tizimlarni yanada rivojlantirish yo‘nalishlari kompleks ravishda tadqiq etilgan. Tadqiqot…
Maqolada to‘lov aylanmasining iqtisodiy mazmuni to‘lov va to‘lov oqimlari kategoriyalari bilan uzviy bog‘liqlikda tadqiq etiladi. To‘lovning faqat pul mablag‘larini o‘tkazish bilan cheklanmasligi, balki pul va kredit…
Ushbu maqolada AQSH va Yevropa Ittifoqida (YeI) kredit riskini boshqarish hamda bank nazorati amaliyotining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotda AQSH Federal Zaxira Tizimi (Fed), Valyuta Nazoratchisi Boshqarmasi…
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida 2021-yilda joriy etilgan “mahallabay ishlash tizimi” doirasida tijorat banklarining kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini taʼminlashdagi roli ilmiy-empirik jihatdan…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy soliq stavkasining 25 foizdan 12 foizgacha pasaytirilishi hamda sektorlar kesimida berilgan soliq imtiyozlarining Pensiya jamg‘armasi daromadlar bazasiga ta’siri tahlil…
Maqolada xususiy tijorat banklarining resurslar bazasini shakllantirish va mustahkamlash masalalari ilmiy asosda yoritilgan. Banklarning barqaror faoliyati, kredit-investitsiya imkoniyatlarini kengaytirish hamda…
Ushbu tadqiqotda Oʻzbekiston fond bozorida faoliyat yuritayotgan toʻrtta bank (HMKB, SQB, IPKY, ALKB) va toʻrtta nobank (QZSM, UZTL, URTS, CBSK) aksiyadorlik jamiyatlari aksiyalari asosida shakllantirilgan uchta…
Maqolada to‘lov aylanmasining iqtisodiy mohiyati pul aylanmasi, to‘lov kategoriyasi va to‘lov oqimlari bilan o‘zaro bog‘liqlikda tadqiq etiladi. An’anaviy adabiyotlarda to‘lov aylanmasi ko‘pincha pulning to‘lov vositasi…
Maqolada raqamli va aqlli texnologiyalarning zamonaviy turizm tarmogʻi raqobatbardoshligini shakllantirishdagi oʻrni nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda “aqlli turizm” (smart tourism) tushunchasining…