Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklari rentabelligi va soliq risklari o‘rtasidagi statistik bog‘liqlik 2020-2024 yillar oralig‘ida empirik tahlil qilinadi. Tadqiqot ob’ekti - O‘zbekiston Respublikasi bank sektori, predmeti esa ROA, ROE, aktivlar, soliq yuki va ECL zaxiralari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikdir. Metodologik jihatdan deskriptiv statistika, Pearson korrelyatsiya tahlili va qiyosiy tahlil usullaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, sektor jami aktivlari nominal qiymatda 2,8 baravar oshib, 2020-yildagi 271,5 trln so‘mdan 2024-yilda 769,3 trln so‘mgacha yetdi (CAGR 29,7%). ROA ko‘rsatkichi 2023-yildagi 2,6 foizdan 2024-yilda 1,4 foizgacha, ROE esa 14,2 foizdan 6,6 foizgacha tushdi. Bank foyda solig‘ining budjetdagi ulushi 1,87 foizdan 0,75 foizgacha (60% pasayish) kamaydi. Eng kuchli musbat korrelyatsiyalar ROA-ROE (r = +0,978) va Aktivlar-ECL (r = +0,945) o‘rtasida, manfiy korrelyatsiya esa NPL-ROE (r = −0,683) bo‘yicha qayd etilgan. Mulkchilik shakli bo‘yicha xususiy banklar yuqori rentabellikni (ROA 3,2%, ROE 26,5%), davlat banklari past ko‘rsatkichlarni (ROA 1,1%, ROE 7,8%), xorijiy ishtirokli banklar esa eng yuqori soliq riski darajasini (7,5 ball) namoyish etgan.
| Mualliflar | Maxmudov Ilxom Egamovich |
|---|---|
| Jurnal | Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби |
| Nashr sanasi | 2026-06-18 |
| Jild | 6 |
| Son | 06 |
| Betlar | 183-193 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.55439/afa/vol6_iss06/1444 |
DOI: 10.55439/afa/vol6_iss06/1444 · Maqolaning asl sahifasi
bank rentabelligi, soliq risklari, ROA, ROE, NPL, IFRS 9 ECL, foyda solig‘i, korrelyatsiya tahlili, O‘zbekiston bank sektori, davlat banklari, xususiy banklar, BEPS.
Maqolada to‘lov aylanmasining iqtisodiy mazmuni to‘lov va to‘lov oqimlari kategoriyalari bilan uzviy bog‘liqlikda tadqiq etiladi. To‘lovning faqat pul mablag‘larini o‘tkazish bilan cheklanmasligi, balki pul va kredit…
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining yetakchi muassasalaridan biri – O‘zsanoatqurilishbank (SQB) misolida tijorat banklarining 2025–2030-yillarga mo‘ljallangan moliyaviy samaradorlik prognozi…
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida 2021-yilda joriy etilgan “mahallabay ishlash tizimi” doirasida tijorat banklarining kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini taʼminlashdagi roli ilmiy-empirik jihatdan…
Ushbu maqolada naqd pulsiz to‘lov tizimlarida xavfsizlikni ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlari, shuningdek, mazkur tizimlarni yanada rivojlantirish yo‘nalishlari kompleks ravishda tadqiq etilgan. Tadqiqot…
Maqolada xususiy tijorat banklarining resurslar bazasini shakllantirish va mustahkamlash masalalari ilmiy asosda yoritilgan. Banklarning barqaror faoliyati, kredit-investitsiya imkoniyatlarini kengaytirish hamda…
Ushbu maqolada AQSH va Yevropa Ittifoqida (YeI) kredit riskini boshqarish hamda bank nazorati amaliyotining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotda AQSH Federal Zaxira Tizimi (Fed), Valyuta Nazoratchisi Boshqarmasi…
Maqolada to‘lov aylanmasining iqtisodiy mohiyati pul aylanmasi, to‘lov kategoriyasi va to‘lov oqimlari bilan o‘zaro bog‘liqlikda tadqiq etiladi. An’anaviy adabiyotlarda to‘lov aylanmasi ko‘pincha pulning to‘lov vositasi…
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy soliq stavkasining 25 foizdan 12 foizgacha pasaytirilishi hamda sektorlar kesimida berilgan soliq imtiyozlarining Pensiya jamg‘armasi daromadlar bazasiga ta’siri tahlil…
Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotining ustuvor yo‘nalishi hisoblangan qishloq xo‘jaligi sohasida faoliyat yuritayotgan agrofirmalar va agrosanoat klasterlarini moliyaviy qo‘llab-quvvatlashda tijorat banklarining…
Ushbu tadqiqotda Oʻzbekiston fond bozorida faoliyat yuritayotgan toʻrtta bank (HMKB, SQB, IPKY, ALKB) va toʻrtta nobank (QZSM, UZTL, URTS, CBSK) aksiyadorlik jamiyatlari aksiyalari asosida shakllantirilgan uchta…