<p><em>Ushbu ilmiy maqolada sug‘oriladigan tuproqlarning ekologik holatini baholash, ularning tarkibidagi og‘ir metallar va metalloidlarning miqdoriy tarkibi, tarqalishi hamda xavflilik darajalari o‘rganilgan. Tadqiqotda asosan och tusli bo‘z tuproqlarda uchraydigan kobalt (Co), nikel (Ni), mishyak (As), surma (Sb) va rux (Zn) elementlarining umumiy miqdori aniqlanib, ular ruxsat etilgan chegaraviy ulush (RECHU) ko‘rsatkichlari bilan solishtirildi.</em></p> <p><em>Natijalar shuni ko‘rsatdiki, mishyak elementining ekologik xavfi eng yuqori bo‘lib, uning miqdori RECHU darajasidan 7,55 baravar ortiq bo‘lgan. </em><em>Bu esa tuproq va unda yetishtiriladigan mahsulotlar salomatlik uchun xavf tug‘dirishi mumkinligini anglatadi. Nikel (1,85), rux (1,63), surma (1,13) va kobalt (1,06) esa nisbatan kuchsiz ifloslanish darajasida baholandi. Xavflilik darajasi As > Ni > Zn > Sb > Co ketma-ketligida aniqlangan.</em></p> <p><em>Tahlil natijalari Rossiya GOST 17.4.1.02-83 me’yoriy hujjatlari asosida baholandi hamda neytron-aktivatsion analiz usuli orqali aniqlandi. Tuproqlarning ekologik holatini yaxshilash va ifloslanishning oldini olish maqsadida agroekologik, agromeliorativ tadbirlarni joriy etish, monitoring tizimini yo‘lga qo‘yish zarurligi asoslab berildi.</em></p> <p><em>Mazkur tadqiqot natijalari sug‘oriladigan tuproqlarda og‘ir metallar muammosining dolzarbligini ko‘rsatadi va ushbu yo‘nalishda ilmiy-amaliy choralarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.</em></p>
| Mualliflar | Turdaliyev, Avazbek |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2026-02-28 |
| Jild | 31 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
og‘ir metallar va metalloidlar, migratsiya, akkumulyatsiya, spektr, ekologik xavflilik, och tusli bo‘z tuproq, heavy metals and metalloids, migration, accumulation, spectrum, environmental hazard, light calcisols
Ushbu maqolada yurtimizda turizmni rivojlantirish masalalari, turizmning iqtisodiyotga ta’siri, xorijiy olimlar turizm to‘g‘risidagi nazariyasi, respublikamizda turizm sohasida olib borilayotgan islohotlar…
Natriy asosidagi ikkilamchi batareyalar, ayniqsa natriy–oltingugurt (Na–S) va natriy–selen (Na–Se) tizimlari, arzonligi va barqarorligi tufayli kelajakdagi energiya saqlash texnologiyalari sifatida e’tiborni tortmoqda…
Aktivlangan ko‘mirni Ti(OTf) 4 ga shimdirish maqsadida xloroform erituvchisi yordamida katalitik sistema tayorlab olindi va katalitik sistema Ti(OTf) 4 /C akt yordamida atsetilen diollariga fenilatsetilen ishtirokida 10…
Ushbu maqolada qumli cho‘l yеrlaridan samarali foydalanish ularning tabiiy biologik xilma-xilligini buzish, yog‘ingarchilik va oqava suvlarning yildan-yilga kamayishi asosiy xavflardan bo‘lib, buning natijasida qumli…
Ushbu tadqiqotning maqsadi qilib, parnik gazlarini kamaytirish hamda metanning karbonatli konversiyasida qo‘llaniladigan nikel saqlagan katalizatorlarni tadqiq qilish olingan.Tadqiqot ishining ob’yekti sifatida…
Zamonamiz rivojlanib borgan sari yangidan yangi sintetik pereparatlar ko‘payib, yangilanib bormoqda, bu farmatseftika yo‘nalishida ulkan yutuq bo‘lsada ushbu pereparatlar o‘zining nojo‘ya tasirlari bilan inson…
Ushbu ilmiy ishda mahalliy pilla chiqindilaridan sifatli mahsulot yaratish texnologiyasi ko‘rib chiqilgan. Mavzuning dolzarbligi, avvalo, xom ashyo resurslaridan samarali foydalanish imkoniyati va chiqindilarni qayta…
Grechka (Fagopyrum esculentum) biologik faol moddalarga boy bo‘lib, ichak mikroflorasi va ovqat hazm qilish jarayonlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqotda grechkaning tarkibiy qismlari, xususan flavonoidlar…
Qamchiq dovonining shimoliy yonbagʻridan yigʻib olingan Matricaria chamomilla (moychechak) guli namunalari induktiv bog‘langan plazmali mass spektrometriya usulida tahlil qilindi. O‘rganilgan o‘simlik namunalari…
Ushbu maqolada shohtut (morus nigra) o’zining foydali kimyoviy tarkibi bilan ajralib turadi. Tadqiqotda shohtutning vitamin B manbai sifatidagi ahamiyati va ular inson organizmi uchun muhimdir. Ushbu tadqiqotda…