Kirish. Yod tanqisligi hozirgi kunda dunyo bo‘ylab muhim mikroelement yetishmovchiligi muammolaridan biri bo‘lib, ayniqsa pediatrik populyatsiyada dolzarb ahamiyatga ega. U an’anaviy ravishda qalqonsimon bez funksiyasi buzilishi bilan bog‘liq deb qaraladi, biroq zamonaviy tadqiqotlar yod yetishmovchiligi buyrak patologiyalariga, jumladan glomerulopatiyalarga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.Tadqiqot maqsadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi yod tanqisligi mavjud bolalarda glomerulopatiyalarning klinik kechish xususiyatlari, patofiziologik mexanizmlari va kasallikning progressiya xususiyatlarini zamonaviy adabiyotlar asosida tizimli tahlil qilishdan iborat. Material va ussullar. Adabiyotlar sharhi usuli qo‘llanildi. Qalqonsimon bez va buyrak o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, bolalarda glomerulyar kasalliklar hamda yod tanqisligining metabolik va immunologik ta’siriga oid ilmiy maqolalar tahlil qilindi. Klinik, eksperimental va epidemiologik tadqiqotlar natijalari umumlashtirildi. Natijalar va muhokama. Yod tanqisligi qalqonsimon bez gormonlari (T3, T4) sintezining kamayishiga olib kelib, metabolik jarayonlarning sekinlashishi, endotelial disfunktsiya va renin–angiotenzin–aldosteron tizimining faollashuvi bilan kechadi. Ushbu o‘zgarishlar glomerulyar filtratsiya tezligining pasayishi, proteinuriya rivojlanishi va buyrak shikastlanishining progressiyasiga olib keladi. Bundan tashqari, immun tizim faollashuvi, proinflamator sitokinlar (IL-2, IL-6, TNF-α) oshishi, oksidativ stress va komplement tizimi faollashuvi glomerulyar shikastlanishni kuchaytiradi. Klinik jihatdan bunday bolalarda glomerulopatiyalar og‘irroq kechishi, barqaror proteinuriya, shish sindromi, arterial gipertenziya, GFT pasayishi va davolashga sust javob bilan xarakterlanadi. Tadqiqot natijalari yod tanqisligi nafaqat endokrin tizimga, balki buyrak faoliyatiga ham ta'sir ko'rsatishini ko'rsatadi. Bu natijalar Zimmermann va Pearce va boshqalarining tadqiqotlariga muvofiq keladi. Yod tanqisligi gipotiroidizm bilan bog'liq glomerulopatiyalar, proteinuriya va buyrak funksiyasining pasayishini kuchaytirishga olib keladi. Tadqiqotning klinik ahamiyati yod tanqisligi bor bolalarda glomerulopatiyalarni erta aniqlash va kompleks davolashning muhimligini ko'rsatadi. Bu davolashning samaradorligini oshirish va kasallikning ilgariylashini sekinlashtirish uchun zarur. Tadqiqotning kelgusidagi maqsadi yod tanqisligi va glomerulopatiyalar o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlash va klinik shakllarni o'rganishdan iborat. Xulosa. Yod tanqisligi bolalarda glomerulopatiyalarning rivojlanishi va klinik kechishiga endokrin, immun va gemodinamik mexanizmlar orqali sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Yod yetishmovchiligini erta aniqlash va korreksiya qilish hamda kompleks nefrologik-endokrinologik yondashuv kasallik prognozini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega.
| Mualliflar | Boltaboeva, Muqaddas, Ganiyeva, Marifat, Madraximova, Muniba, Boltaboeva, Muqaddas, Ganiyeva, Marifat, Madraximova, Muniba, Болтабоева, Мукаддас, Ганиева, Марифат, Мадрахимова, Муниба |
|---|---|
| Jurnal | Халқаро илмий педиатрия журнали |
| Nashr sanasi | 2026-06-30 |
| Jild | 5 |
| Son | 3 |
| Betlar | 1330-1340 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1330-1340 |
DOI: 10.56121/2181-2926-2026-5-3-1330-1340 · Maqolaning asl sahifasi
iodine deficiency, glomerulopathy, children, thyroid hormones, proteinuria, renal function, immunology, йододефицит, гломерулопатии, дети, тиреоидные гормоны, протеинурия, функция почек, иммунные механизмы, yod tanqisligi, glomerulopatiya, bolalar, qalqonsimon bez gormonlari, proteinuriya, buyrak funksiyasi, immun mexanizmlar
Kirish. Bolalarda polineyropatiyalarni o'z vaqtida tashxislash zamonaviy bolalar nevrologiyasining dolzarb muammosi bo'lib, etiologik farqlash va immunologik baholash diagnostik aniqlikni sezilarli darajada oshiradi…
Kirish. Allergik rinit va bronxial astma bolalar orasida keng tarqalgan, o‘zaro patogenetik jihatdan bog‘liq bo‘lgan allergik kasalliklar qatoriga kiradi. Ushbu kasalliklarning komorbid kechishi klinik simptomlarning…
Go‘daklarda qusish sindromi pediatriya amaliyotida keng uchraydigan klinik holatlardan biri bo‘lib, aksariyat hollarda funksional xarakterga ega. Shu bilan birga, mazkur simptom yuqori hazm trakti organik…
Введение. В течение последних десятилетий острые бронхиты и бронхиолиты у детей раннего возраста остаются одной из наиболее часто встречающихся патологий дыхательной системы и представляют собой существенную проблему…
Introduction. Congenital pneumonia (CP) is diagnosed in neonates with a frequency of 1.5–5%, remaining one of the most severe forms of intrauterine infection. Its high prevalence, the risk of respiratory failure, and…
Введение. В последние годы особое значение приобретает комплексное изучение клинико-инструментальных особенностей детского церебрального паралича (ДЦП) с учётом перинатальных факторов риска и сопутствующей соматической…
Введение. Острые бронхиальные обструкции (ОБО) у детей остаются одной из наиболее частых причин госпитализации в педиатрической практике. Высокая распространённость, тяжесть клинических проявлений и риск развития…
Introduction. Chronic kidney disease in children is accompanied by pronounced metabolic, hormonal, and inflammatory disturbances, among which alterations in thyroid status occupy an important place. As renal function…
Введение. На сегодняшний момент пандемия ожирения тесно связана с распространением метаболически ассоциированной жировой болезнью печени (МАЖБП), частота выявления которой в среди детей имеет склонность к росту. Цель…
Введение. Атопический дерматит является одним из наиболее распространённых хронических заболеваний детского возраста, сопровождающихся выраженными психоэмоциональными нарушениями. Цель исследования – изучить взаимосвязь…