Gluten bug‘doy, javdar va arpaning texnologik xususiyatlarini belgilaydigan oqsillar majmuasi bo‘lsa-da, selyakiya, IgE vositasidagi bug‘doy allergiyasi va noselyakik gluten yoki bug‘doy sezgirligida klinik xavf omiliga aylanadi. Ushbu tanqidiy sharhning maqsadi gluten bilan bog‘liq kasalliklarni farqlash, glutensiz parhezning klinik foydasi va dietologik xavflarini baholash, oziq-ovqat mahsulotlaridagi glutenni aniqlash usullari hamda parhezga rioya etilishini bevosita nazorat qilish imkoniyatlarini yagona tizimda tahlil qilishdan iborat. PubMed/MEDLINE, Crossref va FAO/JSST Codex Alimentarius materiallari 2026-yil 9-avgustgacha qidirildi. 2017–2026-yillarda nashr etilgan klinik qo‘llanmalar, tizimli sharhlar, meta-tahlillar, nazoratli sinovlar va laboratoriya tadqiqotlaridan 18 ta manba tanlandi; 2023–2025-yillardagi dalillarga ustuvorlik berildi. Tahlil selyakiyada umrboqiy glutensiz parhez zarurligini, biroq tijoriy glutensiz mahsulotlarga ortiqcha tayanish ratsiondagi tolalar, temir, folat, kalsiy va D vitamini bilan ta’minlanishni yomonlashtirishi mumkinligini ko‘rsatdi. Noselyakik sezgirlikda simptomlar glutenning o‘zi, bug‘doy fruktanlari va nosebo javobining turli ulushlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Oziq-ovqat nazoratida ELISA rutindagi asosiy usul bo‘lib qoladi; LC-MS/MS gidrolizlangan va murakkab matritsalarda peptidlarni tasdiqlash imkonini beradi, lateral oqim testlari esa joyida skriningni tezlashtiradi. Siydik va najasdagi gluten immunogen peptidlari yaqindagi ekspozitsiyani aniqlash imkonini beradi, ammo ularni klinik qarorlar bilan birgalikda talqin qilish lozim. Samarali boshqaruv tashxis, dietologik kuzatuv, ishlab chiqarish gigiyenasi va laboratoriya verifikatsiyasini birlashtirgan xavfga asoslangan modelni talab etadi.
| Mualliflar | Abdullaeva, Dilafruz G‘ayratovna, Razikov, Farrux Ibragim o‘g‘li, Abdullaeva, Dilafruz G‘ayratovna |
|---|---|
| Jurnal | Tibbiyot, ta’lim va innovatsion tadqiqotlar |
| Nashr sanasi | 2026-08-24 |
| Jild | 2 |
| Son | 8 |
| Betlar | 48-57 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.5281/zenodo.22072017 |
DOI: 10.5281/zenodo.22072017 · Maqolaning asl sahifasi
gluten, selyakiya, bug‘doy allergiyasi, noselyakik gluten sezgirligi, glutensiz parhez, ELISA, LC-MS/MS, gluten immunogen peptidlari.
Testosterone secretion in men exhibits pronounced temporal variation and is closely associated with the sleep–wake cycle. Short sleep duration, sleep fragmentation, obstructive sleep apnea, night-shift work, and…
Mazkur maqolada bolalarda psoriazni kompleks tashxislash va davolashni takomillashtirish masalasi yoritilgan. Tadqiqot maqsadi — klinik-biokimyoviy va immunopatogenetik xususiyatlarni hisobga olgan holda bolalar…
Neyrogen deformatsiyalar markaziy va periferik asab tizimining zararlanishi oqibatida rivojlanib, mushaklar nomutanosibligi, spastiklik, parez va falajlikka olib keladi. Eng ko‘p uchraydiganlari umurtqa pog‘onasi…
Ushbu maqolada arterial gipertenziya va 2-tip qandli diabet patogenezidagi umumiy mexanizmlar, shuningdek, ushbu ikki patologiyaning birgalikda rivojlanishiga ta’sir qiluvchi genetik omillar tahlil qilingan. Tadqiqot…
Kesarcha kesish eng ko‘p bajariladigan akusherlik amaliyotlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Rivojlangan mamlakatlarda uning ulushi barcha tug‘uruqlarning 25–35 foiziga yetsa, ayrim hududlarda 40 foizdan ham oshadi. JSST…
Craniovertebral junction (CVJ) anomalies are complex and rare disorders that require precise diagnostic evaluation and individualized treatment strategies. We report a rare case of Arnold–Chiari II malformation with…
Kaft suyaklari siniqlari qo‘l panjasi jarohatlarining 20–25% ini tashkil etadi va ortopediya bo‘limlariga travmatologik yordam so‘rab murojaat qilishning eng ko‘p uchraydigan sabablaridan biridir. An’anaga ko‘ra, bunday…
Ushbu maqolada Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash tizimini modernizasiya qilish, tibbiy infratuzilmani rivojlantirish, tibbiy ta'lim sifatini oshirish va mamlakatning Markaziy Osiyodagi mintaqaviy tibbiyot xabiga aylanish…
Радионуклидная сцинтиграфия является объективным, воспроизводимым и безопасным методом оценки раздельной функции почек у живых доноров и позволяет оптимизировать выбор донорского органа, минимизируя риски как для…
Аутоиммунный тиреоидит (АИТ) является одним из наиболее часто встречающихсяаутоиммунных заболеваний щитовидной железы, развитие которого обусловлено взаимодействиемгенетической предрасположенности, факторов окружающей…
Tibbiyot, ta’lim va innovatsion tadqiqotlar — barcha maqolalar