Sut bezi saratoni metastazlarida o‘pka to‘qimasining strukturaviy qayta qurilishi: eksperimental tadqiqotlar tahlili

Hasanov K.S., Djumayev K.Sh.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Sut bezi saratonining o‘pkaga metastazlanishi o‘sma hujayralarining birlamchi o‘choqdan ajralib qon oqimiga tushishi bilan boshlansa-da, metastatik kolonizatsiyaning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan o‘pka mikro-muhitining oldindan qayta dasturlanishiga bog‘liq. Ushbu sharhning maqsadi tajribaviy sut bezi saratoni modellarida o‘pka to‘qimasining metastazoldi va metastatik bosqichlarda yuz beradigan strukturaviy o‘zgarishlarini tizimlashtirish, ekstrasellyulyar matriks, fibroblastlar, makrofaglar, neytrofillar, qon tomir endoteliysi va metastatik hujayralar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni tahlil qilishdan iborat. Adabiyotlarni tanlashda 2005–2026-yillar oralig‘ida e’lon qilingan eksperimental va translatsion tadqiqotlarga ustuvorlik berildi. Tahlil qilingan modellar tarkibiga 4T1, MMTV-PyMT, EO771, D2A1, MDA-MB-231, SUM159 va boshqa sut bezi saratoni tizimlari, shuningdek ex vivo PuMA, single-cell RNA-seq, spatial profiling va immunogistokimyoviy usullar kiritildi. Dastlabki tadqiqotlar metastazoldi nishning fibronectin va VEGFR1+ mieloid progenitor hujayralari bilan bog‘liqligini ko‘rsatgan bo‘lsa, keyingi ishlar o‘pka interstitsiyasida collagen IV, periostin, tenascin-C, fibronectin, MMP-2, MMP-9, MMP-14 va boshqa matriks komponentlarining qayta tashkil topishini aniqladi. 4T1 va boshqa spontan metastaz modellarida o‘pkaga neytrofil, monotsit va makrofaglarning erta to‘planishi qayd etilgan. 2023–2024-yillardagi fazoviy va single-cell tadqiqotlari esa metastatik chegarada TREM2+ makrofaglar hamda PDGFRA+ matritsali fibroblastlarning alohida mikronishlarini ko‘rsatdi. Shuningdek, birlamchi o‘smadan ajralgan ekstrasellyulyar vezikulalar o‘pka fibroblastlari va endoteliysini qayta dasturlashi, CCL2 va profibrotik signallarni kuchaytirishi, occludin va ZO-1 kamayishi orqali qon tomir o‘tkazuvchanligini oshirishi aniqlandi. Tahlil natijalariga ko‘ra, sut bezi saratonida o‘pka metastazi faqat metastatik tugun hosil bo‘lishidan iborat hodisa emas; u alveolyar-interstitsial tuzilma, ekstrasellyulyar matriks, mikrotsirkulyatsiya va immun hujayralar tarkibining parallel qayta qurilishi bilan kechadigan murakkab morfogenetik jarayondir.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarHasanov K.S., Djumayev K.Sh.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2181-4007
Nashr sanasi2026-10-30
Son38
Betlar78-84
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-10-31

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sut bezi saratoni, o‘pka metastazi, metastazoldi nish, ekstrasellyulyar matriks, fibroblast, kollagen, fibronectin, periostin, tenascin-C, MMP-9, LOX, makrofag, neytrofil, ekstrasellyulyar vezikula, endoteliya, morfologik qayta qurilish.

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAHasanov K.S., Djumayev K.Sh. (2026). SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (38), 78-84. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/7092
GOST (OAK)Hasanov K.S., Djumayev K.Sh. SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2026. – № 38. – B. 78-84.
MLAHasanov K.S., Djumayev K.Sh. “SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (38), 78-84, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/7092
ChicagoHasanov K.S., Djumayev K.Sh. “SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (38), 78-84 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/7092
HarvardHasanov K.S., Djumayev K.Sh (2026) ‘SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (38), 78-84. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/7092
BibTeX
@article{hasanovksdjumayevksh2026,
  title = {SUT BEZI SARATONI METASTAZLARIDA O‘PKA TO‘QIMASINING STRUKTURAVIY QAYTA QURILISHI: EKSPERIMENTAL TADQIQOTLAR TAHLILI},
  author = {Hasanov K.S., Djumayev K.Sh.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2026},
  number = {38},
  pages = {78-84},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/7092}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Hasanov K.S., Djumayev K.Sh. — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari