Badiiy matn tilida kannotativ maʼno va yashirin semantik qatlamlar (sh. Seytovning «Xalqabad» romani misolida)

Orazbaeva, Nazenayim

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Qoraqalpoq badiiy nasrida konnotativ maʼno va yashirin semantik qatlamlarning milliy-madaniy mazmunni shakllantirishdagi ishtiroki yetarlicha yaxlit lingvopoetik model sifatida tavsiflanmagan. Tadqiqotning maqsadi Sh. Seytovning «Xalqabad» romanida yashirin mazmunning qaysi til birliklari, kontekstual munosabatlar va diskursiv vaziyatlar orqali faollashishini aniqlashdan iborat. Tahlilda kontent tahlili, sifatiy kontent-kategorik tahlil, lingvistik tahlil, korpus tadqiqoti, qiyosiy til tahlili va diskurs tahlili usullari uygʻunlashtirildi. Roman matni mazmuniy segmentlarga ajratilib, birliklarning lugʻaviy maʼnosi, matndagi qoʻshimcha bahosi, madaniy ishorasi hamda personaj nutqidagi vazifasi izchil solishtirildi. Kategorik tahlil konnotativ maʼnoni uch asosiy belgi guruhi orqali koʻrsatdi: leksik, kontekstual va diskursiv belgilar. Leksik qatlamda milliy-madaniy kodlar, nomlash tanlovi va baholovchi birliklar yashirin mazmunni yuzaga chiqardi; kontekstual qatlamda birliklar qoʻshni gaplar, obrazlar tizimi va voqea rivoji bilan qayta maʼnolandi; diskursiv qatlamda esa muallif nutqi, personajlar ovozi va ijtimoiy xotira oʻzaro tutashdi. Qiyosiy talqin bu qatlamlarning alohida emas, yagona semantik tizim sifatida ishlashini koʻrsatdi. Tadqiqotning ilmiy hissasi konnotativ maʼnoni uch belgili, oʻzaro bogʻlangan lingvopoetik tasnif orqali izohlash va uni Qoraqalpoq nasri materialida qoʻllashdan iborat. Mazkur model keyingi korpus tadqiqotlarida dialektologik, leksikografik va psixolingvistik maʼlumotlar bilan kengaytirilishi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarOrazbaeva, Nazenayim
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-10-27
Jild7
Son6
Betlar22-26
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-11-01

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

badiiy matn tili, diskurs tahlili, kannotativ maʼno, lingvopoetik talqin, milliy-madaniy kod, semantik qatlam, Xalqabad romani, language of literary text, discourse analysis, connotative meaning, linguopoetic interpretation, national-cultural code, semantic layer, novel “Xalqabad”

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAOrazbaeva, Nazenayim (2026). BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA). FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 22-26. https://journal.fdu.uz/main/article/7944
GOST (OAK)Orazbaeva, Nazenayim BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA) // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 6. – B. 22-26.
MLAOrazbaeva, Nazenayim. “BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA).” FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 22-26, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7944
ChicagoOrazbaeva, Nazenayim. “BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA).” FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 22-26 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7944
HarvardOrazbaeva, Nazenayim (2026) ‘BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA)’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 22-26. https://journal.fdu.uz/main/article/7944
BibTeX
@article{orazbaevanazenayim2026,
  title = {BADIIY MATN TILIDA KANNOTATIV MAʼNO VA YASHIRIN SEMANTIK QATLAMLAR (SH. SEYTOVNING «XALQABAD» ROMANI MISOLIDA)},
  author = {Orazbaeva, Nazenayim},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {6},
  pages = {22-26},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7944}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari