Дарёлар оқими йиллараро тебранишининг атмосфера ёғинларига ва ҳаво ҳароратига боғлиқлиги

Gofurjonov, KOZIMJON

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Мазкур мақолада Чотқол ва Писком дарёлари оқимининг йиллараро тебраниши атмосфера ёғинлари ҳамда ҳаво ҳарорати билан солиштирилиб таҳлил қилинди. Тадқиқотда базавий (БИД, 1961–1990) ва жорий (ЖИД, 1991–2020) иқлим даврлари учун ўртача йиллик сув сарфи, Писком метеорологик станциясидаги йиллик ёғин миқдори ва ўртача йиллик ҳаво ҳароратининг йиллараро ўзгариши график-таҳлилий ва корреляцион усулларда ўрганилди. Базавий иқлим даврида иккала дарё оқими ҳам ёғин миқдори билан кучли боғланган (r = 0,79–0,80), жорий иқлим даврида эса бу боғлиқлик сусайган (r = 0,40–0,56). Йиллик оқим ва ҳаво ҳарорати орасидаги бевосита боғлиқлик статистик аҳамиятсиз бўлди. Энг юқори сув сарфи 1969 йилда кузатилган: Чотқол дарёсида 229 м³/с, Писком дарёсида 136 м³/с. Жорий иқлим даврида Писком дарёсининг ўртача сув сарфи камайган, 2018–2020 йиллардаги кам сувлилик эса асосан ёғин тақчиллиги билан боғлиқ бўлиб, ҳароратнинг умумий ортиши фонида юз берган. Олинган натижалар дарёлар оқимини узоқ муддатли прогнозлаш, сув ресурсларини бошқариш ҳамда гидротехник иншоотларни лойиҳалашда амалий аҳамиятга эга.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarGofurjonov, KOZIMJON
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-10-27
Jild7
Son6
Betlar56-65
TilO‘zbek
Indeksga qo‘shilgan2026-10-31

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Калит сўзлар: дарё оқими; йиллараро тебраниш; атмосфера ёғинлари; ҳаво ҳарорати; базавий иқлим даври; жорий иқлим даври; Чотқол дарёси; Писком дарёси, Keywords: river discharge; interannual variability; atmospheric precipitation; air temperature; baseline climate period; current climate period; Chatkal River; Pskem River

Iqtibos keltirish

APAGofurjonov, KOZIMJON (2026). ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ. FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 56-65. https://journal.fdu.uz/main/article/7958
GOST (OAK)Gofurjonov, KOZIMJON ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 6. – B. 56-65.
MLAGofurjonov, KOZIMJON. “ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 56-65, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7958
ChicagoGofurjonov, KOZIMJON. “ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 56-65 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7958
HarvardGofurjonov, KOZIMJON (2026) ‘ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(6), 56-65. https://journal.fdu.uz/main/article/7958
BibTeX
@article{gofurjonovkozimjon2026,
  title = {ДАРЁЛАР ОҚИМИ ЙИЛЛАРАРО ТЕБРАНИШИНИНГ АТМОСФЕРА ЁҒИНЛАРИГА ВА ҲАВО ҲАРОРАТИГА БОҒЛИҚЛИГИ},
  author = {Gofurjonov, KOZIMJON},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {6},
  pages = {56-65},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7958}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi