Sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish sharoitida talabaning axborot xavfsizligi kompetensiyasi: tushunchaning chegaralari va tarkibi

Mustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Generativ sun’iy intellekt vositalari oliy ta’limga keng kirib kelgach, talabaning axborot xavfsizligi kompetensiyasi deganda nimani tushunish kerakligi yana savol ostida qoldi. Maqolada shu tushuncha aniqlashtiriladi. Kompetensiyaviy yondashuv, axborot xavfsizligi pedagogikasi va sun’iy intellekt savodxonligiga oid adabiyotlar, shuningdek DigComp 2.2 va UNESCO doiraviy hujjatlari solishtirilib, mavjud tushunchalarning birortasi ham talaba bilan sun’iy intellekt vositasi o‘rtasidagi muloqot xavfsizligini to‘liq qamrab olmasligi ko‘rsatildi. Tushunchaning ishchi ta’rifi taklif qilinadi va u to‘rt komponent (motivatsion-qadriyat, kognitiv, faoliyat-amaliy, refleksivbaholash) orqali tavsiflanadi. Sun’iy intellekt sharoitiga xos uchta belgi alohida asoslangan: xavf manbaining anonimligi, tahdidning ikki tomonlamaligi va oqibatning kechikib yuzaga chiqishi. 586 talaba ishtirokidagi konstatatsiya so‘rovi bilim bilan xulq o‘rtasida sezilarli uzilish borligini ko‘rsatdi; shu sababli refleksiv komponent tushunchaning markazida turishi kerak, degan xulosaga kelindi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-10-13
Jild4
Son10
Betlar16-20
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.5281/zenodo.23366057
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

DOI: 10.5281/zenodo.23366057 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

axborot xavfsizligi kompetensiyasi, sun’iy intellekt, generativ modellar, raqamli kompetensiya, DigComp, sun’iy intellekt savodxonligi, talaba, refleksiya

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAMustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li (2026). SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 16-20. https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057
GOST (OAK)Mustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 10. – B. 16-20. – DOI: 10.5281/zenodo.23366057.
MLAMustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li. “SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 16-20, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057
ChicagoMustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li. “SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 16-20 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057
HarvardMustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li (2026) ‘SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 16-20. https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057
BibTeX
@article{mustafoyevshahzodmamanazarogli2026,
  title = {SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI},
  author = {Mustafoyev, Shahzod Mamanazar o‘g‘li},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {10},
  pages = {16-20},
  doi = {10.5281/zenodo.23366057},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari