O‘zbek tilida presuppozitsion birliklarni aniqlash uchun teglangan dataset yaratish: annotatsiya sxemasi va lingvistik mezonlar

Shahnoza Shuxratovna, O‘dayeva

Science time · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi presuppozitsiyaviy birliklarni avtomatik aniqlashga mo‘ljallangan teglangan datasetni yaratish tamoyillari taklif qilinadi. Asosiy e’tibor presuppozitsiya triggeri, undan kelib chiqadigan fon propozitsiyasi hamda triggerning muayyan kontekstdagi proyeksiya holatini alohida qatlamlarda belgilashga qaratilgan. Annotatsiya sxemasida ekzistensial ifodalar, faktiv predikatlar, holat o‘zgarishini bildiruvchi va aspektual fe’llar, iterativ birliklar, temporal konstruksiyalar, strukturaviy so‘roqlar,qiyosiy konstruksiyalar hamda ayrim sintaktik triggerlar uchun teglar ko‘zda tutiladi. Triggerning mavjudligini presuppozitsiyaning mavjudligi bilan avtomatik ravishda tenglashtirmaslik, inkor testi, kontekstual moslik va proyeksiya xususiyatini birgalikda tekshirish asosiy lingvistik mezon sifatida olinadi. Datasetni yaratish jarayoni ikki bosqichli annotatsiya, kelishmovchiliklarni ekspert ishtirokida hal etish va annotatorlararo muvofiqlikni o‘lchashni nazarda tutadi. Taklif qilinayotgan sxema tayyor o‘zbek presuppozitsiya korpusi yaratilgani haqidagi da’vo emas, balki bunday resursni izchil shakllantirishga xizmat qiladigan metodik modeldir.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarShahnoza Shuxratovna, O‘dayeva
JurnalScience time
NashriyotАжиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти
ISSN2992-8850
Nashr sanasi2026-09-24
Jild4
Son9/2
Betlar246-250
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.66345/st.7476
Indeksga qo‘shilgan2026-10-12

DOI: 10.66345/st.7476 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

presuppozitsiya, trigger, teglangan dataset, annotatsiya sxemasi, pragmatik annotatsiya, proyeksiya, inkor testi, o‘zbek tili,, tabiiy tilni qayta ishlash, korpus.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAShahnoza Shuxratovna, O‘dayeva (2026). O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR. Science time, 4(9/2), 246-250. https://doi.org/10.66345/st.7476
GOST (OAK)Shahnoza Shuxratovna, O‘dayeva O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR // Science time. – 2026. – T. 4, № 9/2. – B. 246-250. – DOI: 10.66345/st.7476.
MLAShahnoza Shuxratovna, O‘dayeva. “O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR.” Science time, 4(9/2), 246-250, 2026. https://doi.org/10.66345/st.7476
ChicagoShahnoza Shuxratovna, O‘dayeva. “O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR.” Science time, 4(9/2), 246-250 (2026). https://doi.org/10.66345/st.7476
HarvardShahnoza Shuxratovna, O‘dayeva (2026) ‘O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR’, Science time, 4(9/2), 246-250. https://doi.org/10.66345/st.7476
BibTeX
@article{shahnozashuxratovnaodayeva2026,
  title = {O‘ZBEK TILIDA PRESUPPOZITSION BIRLIKLARNI ANIQLASH UCHUN TEGLANGAN DATASET YARATISH: ANNOTATSIYA SXEMASI VA LINGVISTIK MEZONLAR},
  author = {Shahnoza Shuxratovna, O‘dayeva},
  journal = {Science time},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {9/2},
  pages = {246-250},
  doi = {10.66345/st.7476},
  url = {https://doi.org/10.66345/st.7476}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Science time jurnalidan boshqa maqolalar

Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari