Toshkent tarixiy-meʼmoriy obidalarining konstruktiv deformatsiyalanish sabablari va ularni bartaraf etishning uslubiy muammolari

Toxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Tarixiy meʼmoriy obidalarda kuzatiladigan konstruktiv deformatsiya nafaqat jismoniy barqarorlikni, balki badiiy qiyofa va kompozitsion yaxlitlikni ham susaytiradi. Mazkur tadqiqotning maqsadi 9 ta obida misolida buzilish omillarini aniqlash, ularni ijroviy-uslubiy nuqtayi nazardan guruhlash va restavratsiya qarorlarini baholash mezonlarini aniqlashtirishdan iborat boʻldi. Tadqiqot metodologiyasi doirasida obidalarning loyiha-arxiv hujjatlarini tanqidiy tahlil qilish, inshootlarni bevosita vizual kuzatish, aniqlangan deformatsiyalarni tipologik guruhlash hamda restavratsiya jarayonidagi ikki asosiy uslubiy yondashuvni qiyosiy solishtirish usullaridan foydalanildi. Tahlil natijasida deformatsiyalar asosan uch tarixiy qatlamga bogʻlanganligi aniqlandi: dastlabki konstruksiya holati, keyingi qoʻshimcha qatlamlar va zamonaviy aralashuvlar. Poydevor choʻkishi va namlik taʼsiri 9 ta obidaning barchasida takrorlangan asosiy omillar sifatida ajralib chiqdi; 3- jadvalda koʻrsatilgan taqqoslashda moslashuvchan yondashuv qatʼiy rekonstruksiya modeliga nisbatan kompozitsion izchillikni yaxshiroq saqlashi koʻrindi. Xulosa shuki, deformatsiyani bartaraf etish faqat texnik mustahkamlash bilan cheklanmaydi, balki uslubiy moslik, qatlamiylik va tarixiy ifodani bir vaqtning oʻzida hisobga olgan integrallashgan yondashuvni talab qiladi. Ilmiy hissa sifatida obida darajasida qoʻllanadigan baholash modeli taklif qilindi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarToxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-11
Jild8
Son09
Betlar1056-1063
TilO‘zbek
Ilmiy sohaArxitektura
DOI10.70728/c.series.ped.v08.i09.144
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/c.series.ped.v08.i09.144 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

arxitekturaviy meros, ichki tayanchlar, namlik taʼsiri, poydevor choʻkishi, qiyosiy tahlil, restavratsiya metodikasi, strukturaviy barqarorlik

Ilmiy soha

Arxitektura

Iqtibos keltirish

APAToxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, & Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi (2026). TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1056-1063. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.144
GOST (OAK)Toxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 09. – B. 1056-1063. – DOI: 10.70728/c.series.ped.v08.i09.144.
MLAToxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, and Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi. “TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1056-1063, 2026. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.144
ChicagoToxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, and Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi. “TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1056-1063 (2026). https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.144
HarvardToxir, Shaydullayevich Mamatmusaev, and Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi (2026) ‘TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1056-1063. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.144
BibTeX
@article{toxirshaydullayevichmamatmusaev2026,
  title = {TOSHKENT TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARINING KONSTRUKTIV DEFORMATSIYALANISH SABABLARI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING USLUBIY MUAMMOLARI},
  author = {Toxir, Shaydullayevich Mamatmusaev and Ismoilova, Moxigul Baxtiyar qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {09},
  pages = {1056-1063},
  doi = {10.70728/c.series.ped.v08.i09.144},
  url = {https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.144}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Arxitektura sohasidagi boshqa maqolalar

Arxitektura sohasidagi OAK jurnallari