Moliya sohasida sun'iy intellekt: qo'llanish yo'nalishlari, empirik dalillar, tizimli risklar va O'zbekiston uchun xulosalar

Jo`rayev, Maruf

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada moliya sohasida sun'iy intellekt (SI) texnologiyalarining qo'llanish darajasi, ularning iqtisodiy samaradorligi bo'yicha empirik dalillar, yuzaga kelayotgan risklar va tartibga solish muhiti qiyosiy-tahliliy usulda o'rganiladi. Tahlil Angliya Banki va Moliyaviy xatti-harakatlar nazorati organi (FCA) 2024 yilgi so'rovi, Xalqaro valyuta jamg'armasining Global moliyaviy barqarorlik hisobotlari (2024–2026), Gu, Kelly va Xiu (2020) tadqiqoti, Yevropa Ittifoqining SI to'g'risidagi Reglamenti hamda O'zbekistonning SI va fintex strategiyalariga tayanadi. Natijalar shuni ko'rsatadiki: (1) SI qabul qilinishi tez o'smoqda (Buyuk Britaniyada 2022 yildagi 58% dan 2024 yilda 75% gacha); (2) mashinaviy o'qitish aktivlar daromadini bashorat qilishda chiziqli modellarga nisbatan statistik va iqtisodiy jihatdan sezilarli ustunlik beradi, biroq bu ustunlik amaliyotda tranzaksiya xarajatlari va modelning eskirishi bilan cheklanadi; (3) asosiy risklar modelni tushunmaslik, uchinchi tomon provayderlariga bog'liqlik va bozor xatti-harakatlarining sinxronlashuvidir. Maqolada banklar va regulyator uchun risk–nazorat–KPI asosidagi boshqaruv doirasi taklif etiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJo`rayev, Maruf
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-11
Jild8
Son09
Betlar1064-1072
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.70728/c.series.ped.v08.i09.145
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/c.series.ped.v08.i09.145 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sun'iy intellekt, moliya, mashinaviy o'qitish, kredit skoringi, aktivlar narxlanishi, model riski, tizimli risk, SI boshqaruvi. 1.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAJo`rayev, Maruf (2026). MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1064-1072. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.145
GOST (OAK)Jo`rayev, Maruf MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 09. – B. 1064-1072. – DOI: 10.70728/c.series.ped.v08.i09.145.
MLAJo`rayev, Maruf. “MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1064-1072, 2026. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.145
ChicagoJo`rayev, Maruf. “MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1064-1072 (2026). https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.145
HarvardJo`rayev, Maruf (2026) ‘MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(09), 1064-1072. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.145
BibTeX
@article{jorayevmaruf2026,
  title = {MOLIYA SOHASIDA SUN'IY INTELLEKT: QO'LLANISH YO'NALISHLARI, EMPIRIK DALILLAR, TIZIMLI RISKLAR VA O'ZBEKISTON UCHUN XULOSALAR},
  author = {Jo`rayev, Maruf},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {09},
  pages = {1064-1072},
  doi = {10.70728/c.series.ped.v08.i09.145},
  url = {https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i09.145}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Jo`rayev, Maruf — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari