Akrilamid asosidagi molekulyar-imprintlangan polimerlar: sintezi, selektiv adsorbsiyasi va suvni tozalashdagi qo‘llanilishi

Masharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, Asqarova, Dilzoda Olimjonovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Sanoat va maishiy oqova suvlarining aromatik organik kislotalar, fenol hosilalari va sintetik bo‘yoqlar bilan ifloslanishi suv resurslari sifatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. An’anaviy adsorbentlar yuqori sorbsion sig‘imga ega bo‘lishi mumkin, ammo murakkab suv matritsalarida maqsadli komponentni selektiv ajratish qobiliyati ko‘p hollarda yetarli emas. Molekulyar-imprintlash texnologiyasi muayyan shablon molekulaning fazoviy tuzilishi va funksional guruhlariga komplementar tanib olish markazlarini polimer matritsasida hosil qilish imkonini beradi. Ushbu sharhda akrilamid funksional monomeri asosidagi molekulyar- imprintlangan polimerlarning (MIP) sintezi va suvli eritmalardan aromatik kislotalar hamda organik bo‘yoqlarni selektiv adsorbsiyalashdagi qo‘llanilishi tanqidiy tahlil qilingan. Shablon–akrilamid komplekslarida vodorod bog‘lari, elektrostatik, ion-dipol va gidrofob ta’sirlarning roli, chokovchi agent va porogen tanlash mezonlari muhokama qilingan. Gall, salitsil va atsetilsalitsil kislotalari, Cibacron Black PSG, Direct Red 23, Rhodamine B, Acid Red 114 hamda Methyl Yellow uchun yaratilgan tizimlar qiyoslangan. pH, ion kuchi, kontakt vaqti, boshlang‘ich konsentratsiya va raqobatchi molekulalarning adsorbsiyaga ta’siri, MIP/NIP nazorati, imprinting faktori, kinetik va izoterma modellarini qo‘llashdagi metodologik cheklovlar ko‘rsatilgan. Sirtda imprintlash, magnit MIPlar, mezog‘ovak kremnezem tashuvchilar va DFT yordamida oldindan dizayn qilish suv tozalash uchun yangi avlod selektiv sorbentlarini yaratishning eng istiqbolli yo‘nalishlari sifatida asoslangan. Akrilamidli MIPlarni ishlab chiqish va natijalarni taqdim etish uchun yetti bosqichli metodologik protokol taklif etilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMasharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, Asqarova, Dilzoda Olimjonovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar1504-1518
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.195
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.195 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

molekulyar-imprintlangan polimer, akrilamid, funksional monomer, aromatik kislotalar, organik bo‘yoqlar, selektiv adsorbsiya, suvni tozalash, molekulyar tanib olish, imprinting faktori.

Iqtibos keltirish

APAMasharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, & Asqarova, Dilzoda Olimjonovna (2026). AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1504-1518. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.195
GOST (OAK)Masharipova, Mavjuda Nazarboyevna va b. AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 1504-1518. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.195.
MLAMasharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, and Asqarova, Dilzoda Olimjonovna. “AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1504-1518, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.195
ChicagoMasharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, and Asqarova, Dilzoda Olimjonovna. “AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1504-1518 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.195
HarvardMasharipova, Mavjuda Nazarboyevna, Kalbaev, Alisher Maksetbay uli, Ergashev, Oybek Karimovich, Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna, and Asqarova, Dilzoda Olimjonovna (2026) ‘AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1504-1518. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.195
BibTeX
@article{masharipovamavjudanazarboyevna2026,
  title = {AKRILAMID ASOSIDAGI MOLEKULYAR-IMPRINTLANGAN POLIMERLAR: SINTEZI, SELEKTIV ADSORBSIYASI VA SUVNI TOZALASHDAGI QO‘LLANILISHI},
  author = {Masharipova, Mavjuda Nazarboyevna and Kalbaev, Alisher Maksetbay uli and Ergashev, Oybek Karimovich and Abdikamalova, Aziza Baxtiyarovna and Asqarova, Dilzoda Olimjonovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {1504-1518},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.195},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.195}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi