Surxondaryo Viloyati tabiiy biotoplarida araneidae (araneae) oilasi o‘rgimchaklarining turlar xilma-xilligi va ekologik strukturasi

Sh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, D.A, Uralova

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada Surxondaryo viloyatining turli tabiiy biotoplarida uchraydigan Araneidae (Araneae) oilasi o‘rgimchaklarining turlar xilma-xilligi hamda ekologik xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotlar 2024–2025-yillar davomida viloyatning beshta tumani — Boysun, Sherobod, Termiz, Denov va Angor — hududida olib borildi. O‘rgimchak namunalarini yig‘ish jarayonida qo‘l bilan yig‘ish, entomologik to‘r yordamida tutish (sweeping), o‘simliklarni silkish (beating) hamda vizual kuzatuv usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijasida Araneidae oilasiga mansub olti tur (jami 41 ta individ) aniqlanib, ularning biotoplar bo‘yicha tarqalishi hamda ekologik xususiyatlari tahlil qilindi. Jamoa strukturasini baholash uchun Shannon–Wiener xilma-xillik indeksi (H′ = 1,75) va Pielou tekislik indeksi (J = 0,98) hisoblab chiqildi, bu esa turlar tarkibining nisbatan bir tekis taqsimlanganligidan dalolat beradi. Aniqlangan turlar orasida Araneus angulatus (24,4%) va Araneus quadratus (22,0%) nisbatan keng tarqalganligi bilan ajralib turdi. Ushbu oila vakillari asosan o‘simliklar zich o‘sadigan hududlarda aylanasimon to‘r qurib, uchuvchi hasharotlar bilan oziqlanishi aniqlandi. Tadqiqot natijalari Surxondaryo viloyati o‘rgimchaklar faunasini o‘rganishda hamda Araneidae oilasi vakillarining ekologik rolini baholashda muhim ilmiy ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, D.A, Uralova
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar1238-1246
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.162
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.162 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Araneidae, o‘rgimchaklar, fauna, bioxilma-xillik, Surxondaryo, biotop, ekologiya, Shannon indeksi.

Iqtibos keltirish

APASh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, & D.A, Uralova (2026). SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1238-1246. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.162
GOST (OAK)Sh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, D.A, Uralova SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 1238-1246. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.162.
MLASh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, and D.A, Uralova. “SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1238-1246, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.162
ChicagoSh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, and D.A, Uralova. “SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1238-1246 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.162
HarvardSh.A, Turayev, M.Sh, Raximov, and D.A, Uralova (2026) ‘SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1238-1246. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.162
BibTeX
@article{shaturayev2026,
  title = {SURXONDARYO VILOYATI TABIIY BIOTOPLARIDA ARANEIDAE (ARANEAE) OILASI O‘RGIMCHAKLARINING TURLAR XILMA-XILLIGI VA EKOLOGIK STRUKTURASI},
  author = {Sh.A, Turayev and M.Sh, Raximov and D.A, Uralova},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {1238-1246},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.162},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.162}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sh.A, Turayev — boshqa maqolalari