Базальт–целлюлоза асосидаги катионит композит фильтрларнинг саноат оқова сувларини комплекс тозалашдаги сорбцион, ион-алмашиниш ва эксплуатацион самарадорлиги

Sattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, Juraeva, Huriyat Zoirovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Мақолада базальт толаси ва целлюлоза матрицаси асосида шакллантирилган катионит композит фильтрнинг саноат ва сув тайёрлаш тизимларидаги комплекс функционал хусусиятлари таҳлил қилинган. Материалнинг оғир металл ионлари, нефть маҳсулотлари ва органик ифлослантирувчиларни сорбциялаш қобилияти, сувни юмшатиш, темир ва марганецни ажратиш, минераллашувни пасайтириш, шунингдек динамик фильтрация ва регенерация шароитидаги иш қобилияти баҳоланди. Pb²⁺, Cd²⁺, Cu²⁺ ва Zn²⁺ ионлари учун тозалаш даражаси 92,0–96,4% оралиғида бўлиб, сорбцион сиғим 46,0–48,2 мг/г ни ташкил этди. Қўрғошин сорбцияси Ленгмюр модели билан юқори даражада ифодаланиб, Qmax=52,8 мг/г, b=0,087 л/мг ва R²=0,992 қийматлари олинди. Нефть маҳсулотлари бўйича тозалаш 92,5–96,2%, органик ифлослантирувчилар бўйича 91,6–96,5% ни ташкил этди. Сув қаттиқлиги 10,0 дан 0,8 мг-экв/л гача камайиб, юмшатиш самарадорлиги 92% га етди; статик ион-алмашиниш сиғими 3,8 мг-экв/г бўлди. Материалнинг 10% NaCl билан регенерациядан кейин 5 цикл давомида 90% атрофида иш қобилиятини сақлаши уни ресурс тежамкор технология сифатида баҳолаш имконини беради. Коррозион, термик ва механик барқарорлик кўрсаткичлари, паст гидравлик қаршилик ҳамда иқтисодий баҳолаш натижалари композитни маҳаллий хом ашё асосидаги импорт ўрнини босувчи кўп функцияли фильтр сифатида саноат миқёсида қўллаш истиқболини асослайди.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, Juraeva, Huriyat Zoirovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar784-794
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.102
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

Kalit so‘zlar

базальт толаси, целлюлоза, катионит, композит фильтр, адсорбция, ион алмашиниш, оғир металлар, нефть маҳсулотлари, сувни юмшатиш, регенерация.

Iqtibos keltirish

APASattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, & Juraeva, Huriyat Zoirovna (2026). БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 784-794. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.102
GOST (OAK)Sattorov, Laziz Kholmurodovich va b. БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 784-794. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.102.
MLASattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna. “БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 784-794, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.102
ChicagoSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna. “БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 784-794 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.102
HarvardSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna (2026) ‘БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 784-794. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.102
BibTeX
@article{sattorovlazizkholmurodovich2026,
  title = {БАЗАЛЬТ–ЦЕЛЛЮЛОЗА АСОСИДАГИ КАТИОНИТ КОМПОЗИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ САНОАТ ОҚОВА СУВЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТОЗАЛАШДАГИ СОРБЦИОН, ИОН-АЛМАШИНИШ ВА ЭКСПЛУАТАЦИОН САМАРАДОРЛИГИ},
  author = {Sattorov, Laziz Kholmurodovich and Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda and Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich and Juraeva, Huriyat Zoirovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {784-794},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.102},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.102}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sattorov, Laziz Kholmurodovich — boshqa maqolalari