Базальт-целлюлозали катионит фильтрларнинг карбоксил функционал гуруҳлари асосида оғир металл ионларини сорбция қилиш хусусиятлари

Sattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, Juraeva, Huriyat Zoirovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Мазкур мақолада базальт-целлюлозали катионит фильтрларнинг карбоксил функционал гуруҳлари асосида оғир металл ионларини сорбция қилиш хусусиятлари тадқиқ этилган. Саноат оқова сувларида учрайдиган Pb²⁺, Cd²⁺, Cu²⁺ ва Zn²⁺ ионларини базальт-целлюлозали композицион фильтр ёрдамида ажратиш жараёнлари ўрганилган. Тадқиқот натижаларига кўра, қўрғошин ионлари учун тозалаш самарадорлиги 96,4 %, кадмий учун 93,6 %, мис учун 95,0 % ва рух учун 92,0 % ни ташкил этди. Фильтрнинг сорбцион сиғими 46,0–48,2 мг/г оралиғида эканлиги аниқланди. Муҳит pH қийматининг сорбция жараёнига таъсири баҳоланиб, Pb²⁺ ионларини ажратиш учун оптимал pH 5–7 оралиғида эканлиги кўрсатилди. Сорбция жараёни Langmuir модели билан яхши мувофиқлашиб, ҳисобланган максимал сорбцион сиғим 52,8 мг/г, мувозанат константаси 0,087 л/мг ва корреляция коэффициенти R²=0,992 ни ташкил этди. Фильтрни 0,1 N HCl эритмаси билан регенерация қилиш натижасида бешинчи циклдан кейин ҳам тозалаш самарадорлиги 92 % даражасида сақланиши аниқланди. Олинган натижалар базальт-целлюлозали катионит фильтрларни саноат оқова сувларини оғир металл ионларидан тозалашда истиқболли материал сифатида қўллаш мумкинлигини кўрсатади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, Juraeva, Huriyat Zoirovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar761-769
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.099
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

Kalit so‘zlar

базальт, целлюлоза, катионит фильтр, карбоксил гуруҳ, сорбция, адсорбция, ион алмашиниш, оғир металл, қўрғошин, кадмий, мис, рух, регенерация.

Iqtibos keltirish

APASattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, & Juraeva, Huriyat Zoirovna (2026). БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 761-769. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.099
GOST (OAK)Sattorov, Laziz Kholmurodovich va b. БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 761-769. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.099.
MLASattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna. “БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 761-769, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.099
ChicagoSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna. “БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 761-769 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.099
HarvardSattorov, Laziz Kholmurodovich, Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda, Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich, and Juraeva, Huriyat Zoirovna (2026) ‘БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 761-769. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.099
BibTeX
@article{sattorovlazizkholmurodovich2026,
  title = {БАЗАЛЬТ-ЦЕЛЛЮЛОЗАЛИ КАТИОНИТ ФИЛЬТРЛАРНИНГ КАРБОКСИЛ ФУНКЦИОНАЛ ГУРУҲЛАРИ АСОСИДА ОҒИР МЕТАЛЛ ИОНЛАРИНИ СОРБЦИЯ ҚИЛИШ ХУСУСИЯТЛАРИ},
  author = {Sattorov, Laziz Kholmurodovich and Murodjon, Samadiy Abdusalimzoda and Rahmatov, Xudoyor Boboniyozovich and Juraeva, Huriyat Zoirovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {761-769},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.099},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.099}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sattorov, Laziz Kholmurodovich — boshqa maqolalari