Alisher Navoiyning «Nasoyim ul-muhabbat» asarida «Koʻz» timsolining irfoniy-badiiy talqini

Abdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov

Science time · 2026-yil

Annotatsiya

«Nasoyim ul-muhabbat» asaridagi tana aʼzolari bilan bogʻliq timsollar zohiriy tasvir va tasavvufiy maʼno qatlamlari oʻrtasidagi munosabatni izchil ochib berish nuqtayi nazaridan hali toʻliq tizimlashtirilmagan. Mazkur tadqiqotning maqsadi Alisher Navoiy nasriy-biografik matnida «koʻz» timsolining irfoniy-badiiy vazifalarini aniqlash, uning obrazlar tizimi va maʼno harakatidagi oʻrnini izohlashdan iborat. Tahlilda tarixiy-qiyosiy yondashuv, hermenevtik sharh va manbashunoslik kuzatuvlari birgalikda qoʻllandi; bayt va nasriy parchalar zohiriy mazmun, ramziy ishora hamda tasavvufiy talqin oʻrtasidagi bogʻlanish asosida oʻqildi. Matniy kuzatuv «koʻz» timsolining uch funksional qatlamini ajratishga imkon berdi: idrok, ishqiy holat va ruhiymaʼrifiy uygʻonish. Birinchi qatlamda koʻz koʻrish vositasi emas, haqiqatni anglashga yoʻnaltirilgan ichki idrok belgisi sifatida namoyon boʻladi. Ikkinchi qatlamda u ishqiy kechinmaning taʼsirchan markaziga aylanib, visol, hijron va nazar munosabatlarini birlashtiradi. Uchinchi qatlamda koʻz maʼrifatga eltuvchi ruhiy oʻzgarishning poetik belgisi boʻlib xizmat qiladi. Qiyosiy talqin bu qatlamlarning alohida emas, yagona semantik tizimdaishlashini koʻrsatdi. Tadqiqotning ilmiy hissasi «koʻz» timsolini zohiriy detal darajasidan chiqarib, idrok, ishq va maʼrifatni birlashtiruvchi kompozitsion-irfoniy birlik sifatida tavsiflashda koʻrinadi. Bunday model Navoiy matnlaridagi boshqa tana aʼzolari timsollarini ham izchil qiyoslash uchun nazariy asos yaratadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov
JurnalScience time
NashriyotАжиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти
ISSN2992-8850
Nashr sanasi2026-09-18
Jild4
Son9/1
Betlar252-256
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.66345/st.7331
Indeksga qo‘shilgan2026-10-06

DOI: 10.66345/st.7331 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

«koʻz» timsoli, «Nasoyim ul-muhabbat», Alisher Navoiy, badiiy poetika, hermenevtik sharh, irfoniy talqin, manbashunoslik, tasavvufiy biografiya

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAAbdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov (2026). ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI. Science time, 4(9/1), 252-256. https://doi.org/10.66345/st.7331
GOST (OAK)Abdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI // Science time. – 2026. – T. 4, № 9/1. – B. 252-256. – DOI: 10.66345/st.7331.
MLAAbdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov. “ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI.” Science time, 4(9/1), 252-256, 2026. https://doi.org/10.66345/st.7331
ChicagoAbdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov. “ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI.” Science time, 4(9/1), 252-256 (2026). https://doi.org/10.66345/st.7331
HarvardAbdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov (2026) ‘ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI’, Science time, 4(9/1), 252-256. https://doi.org/10.66345/st.7331
BibTeX
@article{abdixoliqxojausmonogliroziqov2026,
  title = {ALISHER NAVOIYNING «NASOYIM UL-MUHABBAT» ASARIDA «KOʻZ» TIMSOLINING IRFONIY-BADIIY TALQINI},
  author = {Abdixoliqxoja Usmon oʻgʻli, Roziqov},
  journal = {Science time},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {9/1},
  pages = {252-256},
  doi = {10.66345/st.7331},
  url = {https://doi.org/10.66345/st.7331}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Science time jurnalidan boshqa maqolalar

Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari