Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari

Mamatisakov, Jahongirmirzo, Ahmadaliyev, Yusupjon

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada geografiya ta’limi jarayonida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish hamda ularni kelajakda geologiya sohasi bilan bog‘liq kasblarga yo‘naltirishning pedagogik va metodik asoslari tahlil qilinadi. Geografiya ta’limining o‘quvchilarda geologik jarayonlar, geologik tuzilishlar, foydali qazilmalar, tog‘ jinslari, relyef shakllari hamda geologik va geografik hodisalarning o‘zaro aloqadorligi haqidagi tushunchalarni rivojlantirishdagi roliga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, geografiya ta’limining zamonaviy yondashuvlari, jumladan, joyga asoslangan ta’lim (place-based education), dala tadqiqotlariga asoslangan ta’lim, virtual dala tadqiqotlari, tadqiqotga asoslangan ta’lim hamda ta’lim jarayonida raqamli va immersiv texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Mazkur yondashuvlar o‘quvchilarga geologik hodisalarni faqat nazariy bilimlar asosida emas, balki amaliy, vizual va interaktiv o‘quv tajribalari orqali ham o‘rganish imkonini beradi. Bundan tashqari, O‘zbekiston umumiy o‘rta ta’lim tizimida geografiya fanini o‘qitish orqali o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirishning mavjud muammolari va istiqbollari tahlil qilinadi. Xususan, geografiya o‘quv dasturlarida geologik mazmunning yetarli darajada integratsiyalanmaganligi, amaliy geologik kuzatuvlarni tashkil etish imkoniyatlarining cheklanganligi hamda bo‘lajak geografiya o‘qituvchilarining metodik tayyorgarligini kuchaytirish zarurligiga alohida e’tibor qaratiladi. Mazkur cheklovlarni bartaraf etish va yanada qiziqarli ta’lim muhitini yaratishda raqamli xaritalar, geografik axborot tizimlari (GIS), virtual laboratoriyalar, 3D modellar, kengaytirilgan reallik (AR) va virtual reallik (VR) texnologiyalarining imkoniyatlari muhim vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari virtual dala tadqiqotlari, hududiy geologik obyektlarga asoslangan ta’lim, muammoli ta’lim va raqamli texnologiyalarning integratsiyasi o‘quvchilarning geologik savodxonligi, fazoviy tafakkuri, ilmiy-tadqiqot ko‘nikmalari hamda geologiya bilan bog‘liq kasblarga qiziqishini sezilarli darajada oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shuningdek, geologik bilimlarni mahalliy geologik landshaftlar va real ekologik muammolar bilan bog‘lash geografiya ta’limining amaliy ahamiyatini oshirishi hamda o‘quvchilarning kasbiy yo‘nalishini qo‘llab-quvvatlashi aniqlangan. Tadqiqot natijalari umumiy o‘rta ta’lim maktablarida geografiyani o‘qitishga geologik elementlarni integratsiya qilishni takomillashtirish va bo‘lajak geografiya o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligini kuchaytirish uchun metodik asos yaratadi. Taklif etilgan yondashuvlar geografiya ta’limini modernizatsiya qilish, shuningdek, o‘quvchilarda geologiya fanlari va u bilan bog‘liq kasblarga barqaror qiziqishni shakllantirishga xizmat qilishi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMamatisakov, Jahongirmirzo, Ahmadaliyev, Yusupjon
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-09-21
Jild7
Son5
Betlar41-50
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
Indeksga qo‘shilgan2026-10-13

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Kalit so‘zlar: geografiya ta’limi, geologik bilimlar, virtual muhit, geologiya kasbiga yo‘naltirish, immersiv ta’lim texnologiyalari., Key words: geography education, geological knowledge, virtual environment, career orientation toward geology, immersive learning technologies.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAMamatisakov, Jahongirmirzo, & Ahmadaliyev, Yusupjon (2026). Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari. FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 41-50. https://journal.fdu.uz/main/article/7663
GOST (OAK)Mamatisakov, Jahongirmirzo, Ahmadaliyev, Yusupjon Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 5. – B. 41-50.
MLAMamatisakov, Jahongirmirzo, and Ahmadaliyev, Yusupjon. “Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 41-50, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7663
ChicagoMamatisakov, Jahongirmirzo, and Ahmadaliyev, Yusupjon. “Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 41-50 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7663
HarvardMamatisakov, Jahongirmirzo, and Ahmadaliyev, Yusupjon (2026) ‘Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 41-50. https://journal.fdu.uz/main/article/7663
BibTeX
@article{mamatisakovjahongirmirzo2026,
  title = {Geografiya ta’limida o‘quvchilarning geologik bilimlarini rivojlantirish va ularni geolog kasbiga yo‘naltirishning metodik asoslari},
  author = {Mamatisakov, Jahongirmirzo and Ahmadaliyev, Yusupjon},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {5},
  pages = {41-50},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7663}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari