O‘zbek va ingliz tillarida aqliy faoliyat fe’llarining substandart qatlamida semantik-pragmatik transformatsiya va funksional rekategoriyalashuv jarayonlari

Bo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi aqliy faoliyat fe’llarining substandart qatlamida yuz beradigan semantik-pragmatik transformatsiya va funksional rekategoriyalashuv jarayonlari qiyosiy, kognitiv va pragmalingvistik nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Fikrlash, bilish, tushunish, anglash, eslash, unutish, taxmin qilish va diqqat kabi kognitiv jarayonlarni ifodalovchi so‘zlashuv, slang, idiomatik, metaforik kengaygan va stilistik markirlangan fe’l birliklari tahlil obyektini tashkil etadi. Tadqiqot mental birliklarning dastlabki leksik-kognitiv semantikasi real kommunikatsiyada metaforizatsiya, semantik kengayish, evaluativ modifikatsiya, pragmatik boyish va diskursiv funksional siljishlar orqali qanday qayta tashkil etilishini aniqlashga qaratilgan. Komponent, kontekstual, kognitiv-metaforik, semantik-pragmatik, diskursiv-funksional va qiyosiy- chog‘ishtirma metodlar kompleks qo‘llanadi. Natijalar substandart mental birliklarning oddiy kognitiv nominatsiyadan baholash, kinoya, tanqid, maqtov, yumshatish, intensifikatsiya, direktivlik va interpersonal pozitsiyalash kabi funksiyalarga o‘tishini ko‘rsatadi. Ingliz tilida phrasal verb va verbal-particle modellar, o‘zbek tilida esa somatik, fazoviy va frazeologik konstruksiyalar faolroq namoyon bo‘ladi. Tadqiqot semantik transformatsiya, pragmatik boyish va funksional rekategoriyalashuvni yagona dinamik modelda birlashtiradi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarBo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-09-09
Jild8
Son8
Betlar264-274
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i08.040
Indeksga qo‘shilgan2026-09-14

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i08.040 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

mental fe’llar, substandart qatlam, semantik transformatsiya, pragmatik transformatsiya, funksional rekategoriyalashuv, semantik kengayish, pragmatik boyish, kognitiv semantika, so‘zlashuv tili, slang, metaforizatsiya, funksional siljish, diskursiv funksiya, kommunikativ niyat, interpersonal ma’no, kontekstual ma’no, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy tilshunoslik, pragmatika.

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APABo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi (2026). O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 264-274. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.040
GOST (OAK)Bo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 8. – B. 264-274. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i08.040.
MLABo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi. “O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 264-274, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.040
ChicagoBo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi. “O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 264-274 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.040
HarvardBo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi (2026) ‘O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 264-274. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.040
BibTeX
@article{boriyevafayyozabaxriddinqizi2026,
  title = {O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA AQLIY FAOLIYAT FE’LLARINING SUBSTANDART QATLAMIDA SEMANTIK-PRAGMATIK TRANSFORMATSIYA VA FUNKSIONAL REKATEGORIYALASHUV JARAYONLARI},
  author = {Bo'riyeva, Fayyoza Baxriddin qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {8},
  pages = {264-274},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i08.040},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.040}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari