Orolbo‘yi mintaqasida geomagnit faollik, havo harorati va atmosfera bosimining insult rivojlanishiga birgalikdagi ta’siri

Xudayberganov, Nurmamat, Kilichev, Ibadulla

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Orolbo‘yi mintaqasida geomagnit faollik, havo harorati va atmosfera bosimining insult yuzaga kelishi bilan mustaqil hamda kombinatsiyalangan bog‘liqligini baholash. Tadqiqotga 2023-yilda Xorazm viloyatida insult tashxisi bilan davolangan 897 nafar bemor kiritildi. Sutkalik havo harorati, atmosfera bosimi va geomagnit faollik ko‘rsatkichlari insult holatlari bilan taqqoslandi. Geomagnit faollik Kp indeksi asosida baholandi. Omillarning alohida va kombinatsiyalangan ta’siri korrelyatsion tahlil yordamida o‘rganildi. Harorat va insult chastotasi o‘rtasida chiziqli bo‘lmagan bog‘liqlik kuzatildi. Insultlarning 31,7% >35°C, 29,9% esa <0°C sharoitida qayd etildi; mos ravishda r=0,35 (p=0,001) va r=−0,28 (p=0,002) ni tashkil etdi. Atmosfera bosimi >1020 mbar bo‘lgan sharoitda insultlarning 43,5% qayd etildi. Kuchli geomagnit faollik (Kp≥6) insult chastotasi bilan sezilarli bog‘liq bo‘ldi (r=0,41; p=0,001). Eng kuchli assotsiatsiya >35°C va Kp≥6 kombinatsiyasida kuzatildi (r=0,55; p<0,001). <980 mbar va Kp≥6 kombinatsiyasida ham sezilarli bog‘liqlik aniqlandi (r=0,48; p<0,001). Orolbo‘yi mintaqasida ekstremal harorat, atmosfera bosimi va yuqori geomagnit faollik insult holatlari bilan bog‘liq bo‘lib, ushbu omillarning kombinatsiyasi kuchliroq assotsiatsiyalar bilan tavsiflandi. Natijalar insultning ekologik triggerlarini baholashda meteorologik va geomagnit omillarning birgalikdagi ta’sirini hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXudayberganov, Nurmamat, Kilichev, Ibadulla
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-03-04
Jild2
Son1
Betlar538-546
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-09

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

insult, geomagnit faollik, Kp indeksi, havo harorati, atmosfera bosimi

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAXudayberganov, Nurmamat, & Kilichev, Ibadulla (2026). OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(1), 538-546. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1003
GOST (OAK)Xudayberganov, Nurmamat, Kilichev, Ibadulla OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 2, № 1. – B. 538-546.
MLAXudayberganov, Nurmamat, and Kilichev, Ibadulla. “OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(1), 538-546, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1003
ChicagoXudayberganov, Nurmamat, and Kilichev, Ibadulla. “OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(1), 538-546 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/1003
HarvardXudayberganov, Nurmamat, and Kilichev, Ibadulla (2026) ‘OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(1), 538-546. http://journal.urdti.uz/index/article/view/1003
BibTeX
@article{xudayberganovnurmamat2026,
  title = {OROLBO‘YI MINTAQASIDA GEOMAGNIT FAOLLIK, HAVO HARORATI VA ATMOSFERA BOSIMINING INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI},
  author = {Xudayberganov, Nurmamat and Kilichev, Ibadulla},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {2},
  number = {1},
  pages = {538-546},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/1003}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Xudayberganov, Nurmamat — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari