Planococcus vovae (nasonov, 1909) ning ekotizimlarda tarqalishi va chumolilar bilan trofobioz munosabati

Zokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada ochiq urug‘li o‘simliklarning xavfli so‘ruvchi zararkunandasi — Planococcus vovae (Hemiptera: Pseudococcidae) un qurtining Farg‘ona vodiysi urban va tabiiy ekotizimlaridagi tarqalishi, biologik xususiyatlari hamda chumolilar (Hymenoptera: Formicidae) bilan trofobioz (mutualistik) munosabati o‘rganildi. Tadqiqotlar 2000–2026-yillarda urbanlashgan (manzarali ko‘kalamzorlar, shahar bog‘lari, ko‘cha ekinzorlari) hamda tabiiy (archazorlar va tog‘ oldi senozlari) ekotizimlarida dala va laboratoriya usullari asosida olib borildi. Turning morfologik tashxisi, mezbon o‘simliklar doirasi, mavsumiy rivojlanishi, asalshudring ishlab chiqarishi va tabiiy dushmanlari aniqlandi. P. vovae ning chumolilar bilan trofobioz mexanizmi besh darajada — fiziologik, biokimyoviy, xulq-atvor, ekologik va morfologik-evolyutsion darajalarda — tahlil qilindi. Natijalar P. vovae ni fakultativ trofobiont sifatida baholash hamda urban ekotizimlarda chumoli parvarishining kuchayishi tufayli zararkunanda zichligining ortishi va tabiiy dushmanlar samaradorligining pasayishi ehtimolini ko‘rsatadi. Olingan ma’lumotlar mintaqada Cupressaceae ko‘kalamzorlarini ekologik xavfsiz himoya qilish strategiyalarini ishlab chiqish uchun asos bo‘ladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarZokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-06-30
Jild7
Son3
Betlar95-100
TilO‘zbek
Ilmiy sohaBiologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-18

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Planococcus vovae, Pseudococcidae, un qurti, trofobioz, mutualizm, chumolilar (Formicidae), asalshudring, Cupressaceae, archa, Farg‘ona vodiysi, urban ekotizim, zararkunanda, Planococcus vovae, Pseudococcidae, mealybug, trophobiosis, mutualism, ants (Formicidae), honeydew, Cupressaceae, juniper, Fergana Valley, urban ecosystem, pest

Ilmiy soha

Biologiya

Iqtibos keltirish

APAZokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, & Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon (2026). PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI. FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 95-100. https://journal.fdu.uz/main/article/7031
GOST (OAK)Zokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 3. – B. 95-100.
MLAZokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, and Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon. “PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 95-100, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7031
ChicagoZokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, and Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon. “PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 95-100 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7031
HarvardZokirova, Gulnora, Rahmatjonova, Mubina, and Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon (2026) ‘PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 95-100. https://journal.fdu.uz/main/article/7031
BibTeX
@article{zokirovagulnora2026,
  title = {PLANOCOCCUS VOVAE (NASONOV, 1909) NING EKOTIZIMLARDA TARQALISHI VA CHUMOLILAR BILAN TROFOBIOZ MUNOSABATI},
  author = {Zokirova, Gulnora and Rahmatjonova, Mubina and Meliqoʻziyeva, Mahliyoxon},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {3},
  pages = {95-100},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7031}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Zokirova, Gulnora — boshqa maqolalari

Biologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Biologiya sohasidagi OAK jurnallari