KALIT SO'ZLAR Sharq poeziyasida epik janr taraqqiyoti xalq og'zaki ijodiyotidagi sayyor syujetli qissalarni yozma badiiy adabiyotga xos xususiyatlar bilan boyitish va poetika qonuniyatlariga moslashtirishda ko'zga tashlanadi.Bu adabiy-estetik hodisani muallifning muayyan mavzuni badiiy asar mazmuni, arxitektonikasi va o'zining badiiy uslubi vositasida tarixiy sharoit ijtimoiy muammolari bilan bog'lab tasvirlashida kuzatish mumkin.Poeziyada oldingi davrlarda shakllangan mavzu va noma'lum bo'lgan syujet chizig'ini olib kirishga urinish, yozma adabiyotdagi poemalarning xalq og'zaki ijodidagi dostonlar bilan aloqasini yanada kuchaytirishga bo'lgan intilish, badiiy asar tilining xalqchillasha borishi sharq epik she'riyatida sayyor syujetlarning badiiy sintezini yuzaga keltirdi.Maqolada bu mavzu arab sahrolarida yuzaga kelgan Layli va Majnun sevgisi qissalarining fors-tojik va turkiy dostonchilikdagi talqinlari misolida yoritiladi.Alisher Navoiyning sharq epik poeziyasini yangilashdagi badiiy-estetik va g'oyaviy tamoyillari xamsachilikda arab va forsiy tilli xalqlar og'zaki va yozma manbalari istifodasiga borib taqaladi.Mutafakkir o'z asarlarida bevosita o'zigacha yetib kelgan arab va fors tillaridagi xalq og'zaki ijodiga va folklorga ham murojaat etadi.Shayx Nizomiy o'z adabiy muhitida birinchi dostonnavis sifatida, Alisher Navoiy esa temuriylar tamadduni davrining ijtimoiy faol ijodkori sifatida beshliklaridagi xalqona, sodda va donishmandona tafakkur ifodasiga, xalq folklorining o'lmas an'analariga katta ahamiyat berdilar.Nizomiy "Layli va Majnun" dostonida ijtimoiy foydali ma'rifiy fikrlarini pand-nasihat tarzida emas, balki xalq og'zaki ijodi va folklordan olingan badiiy timsollar vositasida ifoda etdi.Alisher Navoiy "Xamsa"sida esa "sayyor syujetlar" -xalqona hikoyat va rivoyatlarga asoslangan epizodlar ma'rifiy mazmundagi hikmatlar bilan boyitiladi, orifona ma'no kasb etadi.Ayniqsa, buyuk "nazirai benazir"ning uchinchi dostoni bo'lmish "Layli va Majnun"da shoir xamsanavislikda o'zigacha mavjud an'analardan ijodiy foydalangan holda o'z dostoniga yangicha ruh bag'ishlaydi, o'z davrining talab va ehtiyojlaridan kelib chiqib, "afsonaga yangi libos kiygizadi".
| Mualliflar | Dilorom Isomiddin qizi Salohiy |
|---|---|
| Jurnal | Komparativistika |
| Nashr sanasi | 2024-08-24 |
| Jild | 1 |
| Son | 3 |
| DOI | 10.64964/comp.2024.0286 |
DOI: 10.64964/comp.2024.0286 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
katta oʻqituvchisi
ANNOTATSIYAKALIT SOʻZLAR Mazkur maqolada zamonaviy fentezi janrining badiiy-estetik mohiyati, uning poetik strukturalari va estetik funksiyalari tahlil etiladi.Tadqiqotning asosiy maqsadi J.K.Rouling qalamiga mansub…
Ushbu maqolada amerikalik yozuvchi N. Meyler hamda oʻzbek adibi Shuhrat ijodida muallif uslubining oʻziga xosligi, xususan, psixologizm va ekzistensializm unsurlarining uygʻunligi tahlil etiladi.Muallif tomonidan ilgari…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLAR Maqolada yigirmanchi asr amerika romanchiligiga salmoqli hissa qo'shgan yozuvchi Sinkler Lyuisning adabiy merosi tahlilga tortilgan.Xususan, yozuvchining 1933-yilda yaratilgan va yuksak…
Maqola fantastika janrining nazariy va tarixiy rivojlanishini, uning afsonaviy va xalq ogʻzaki ijodi anʼanalaridan zamonaviy fantastika va ilmiy-fantastik adabiyotgacha boʻlgan yoʻlini oʻrganadi.Tsvetan Todorov, Darko…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARBugungi globallashuv jarayonida barcha sohalar qatori ilm fan ham jadal rivojlanib bormoqda.Xususan, adabiyot sohasidagi oʻzgarishlar sezilarli darajada oshdi.Bir millatning adabiyotidagi…
Mazkur maqolada ingliz va oʻzbek badiiy matnlarida inson ichki olamini ifodalovchi konseptlarning metaforik ifodalanish xususiyatlari lingvomadaniy va kognitiv yondashuvlar asosida tahlil qilinadi.Tadqiqotning maqsadi…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARMazkur maqolada ingliz va oʻzbek tillarida soʻz muqobillarining leksik muvofiqlashtirishini tadqiq etish asosiy maqsaddir.Tilda leksik muvofiqlashtirishbu bir tilning leksik birliklarini boshqa…
Mazkur maqola oʻzbek va fransuz xalq ertaklarida ayol obrazining lingvomadaniy xususiyatlarini qiyosiy-tahliliy yondashuv asosida oʻrganishga bagʻishlanadi.Tadqiqotda ayol obrazining shakllanishida muhim rol…
This article presents a comprehensive examination of the theoretical foundations, methodology, and research approaches of comparative literature (comparativism).Drawing on both classical and contemporary scholarly…