Sharq epik she’riyatida sayyor sevgi qissalarining badiiy sintezi

Dilorom Isomiddin qizi Salohiy

Komparativistika · 2024-yil

Annotatsiya

KALIT SO'ZLAR Sharq poeziyasida epik janr taraqqiyoti xalq og'zaki ijodiyotidagi sayyor syujetli qissalarni yozma badiiy adabiyotga xos xususiyatlar bilan boyitish va poetika qonuniyatlariga moslashtirishda ko'zga tashlanadi.Bu adabiy-estetik hodisani muallifning muayyan mavzuni badiiy asar mazmuni, arxitektonikasi va o'zining badiiy uslubi vositasida tarixiy sharoit ijtimoiy muammolari bilan bog'lab tasvirlashida kuzatish mumkin.Poeziyada oldingi davrlarda shakllangan mavzu va noma'lum bo'lgan syujet chizig'ini olib kirishga urinish, yozma adabiyotdagi poemalarning xalq og'zaki ijodidagi dostonlar bilan aloqasini yanada kuchaytirishga bo'lgan intilish, badiiy asar tilining xalqchillasha borishi sharq epik she'riyatida sayyor syujetlarning badiiy sintezini yuzaga keltirdi.Maqolada bu mavzu arab sahrolarida yuzaga kelgan Layli va Majnun sevgisi qissalarining fors-tojik va turkiy dostonchilikdagi talqinlari misolida yoritiladi.Alisher Navoiyning sharq epik poeziyasini yangilashdagi badiiy-estetik va g'oyaviy tamoyillari xamsachilikda arab va forsiy tilli xalqlar og'zaki va yozma manbalari istifodasiga borib taqaladi.Mutafakkir o'z asarlarida bevosita o'zigacha yetib kelgan arab va fors tillaridagi xalq og'zaki ijodiga va folklorga ham murojaat etadi.Shayx Nizomiy o'z adabiy muhitida birinchi dostonnavis sifatida, Alisher Navoiy esa temuriylar tamadduni davrining ijtimoiy faol ijodkori sifatida beshliklaridagi xalqona, sodda va donishmandona tafakkur ifodasiga, xalq folklorining o'lmas an'analariga katta ahamiyat berdilar.Nizomiy "Layli va Majnun" dostonida ijtimoiy foydali ma'rifiy fikrlarini pand-nasihat tarzida emas, balki xalq og'zaki ijodi va folklordan olingan badiiy timsollar vositasida ifoda etdi.Alisher Navoiy "Xamsa"sida esa "sayyor syujetlar" -xalqona hikoyat va rivoyatlarga asoslangan epizodlar ma'rifiy mazmundagi hikmatlar bilan boyitiladi, orifona ma'no kasb etadi.Ayniqsa, buyuk "nazirai benazir"ning uchinchi dostoni bo'lmish "Layli va Majnun"da shoir xamsanavislikda o'zigacha mavjud an'analardan ijodiy foydalangan holda o'z dostoniga yangicha ruh bag'ishlaydi, o'z davrining talab va ehtiyojlaridan kelib chiqib, "afsonaga yangi libos kiygizadi".

Maqola ma’lumotlari
MualliflarDilorom Isomiddin qizi Salohiy
JurnalKomparativistika
NashriyotЎзбекистон давлат жаҳон тиллари университети
ISSN3060-4559
Nashr sanasi2024-08-24
Jild1
Son3
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.64964/comp.2024.0286
Indeksga qo‘shilgan2026-09-02

DOI: 10.64964/comp.2024.0286 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APADilorom Isomiddin qizi Salohiy (2024). SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI. Komparativistika, 1(3). https://doi.org/10.64964/comp.2024.0286
GOST (OAK)Dilorom Isomiddin qizi Salohiy SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI // Komparativistika. – 2024. – T. 1, № 3. – DOI: 10.64964/comp.2024.0286.
MLADilorom Isomiddin qizi Salohiy. “SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI.” Komparativistika, 1(3), 2024. https://doi.org/10.64964/comp.2024.0286
ChicagoDilorom Isomiddin qizi Salohiy. “SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI.” Komparativistika, 1(3) (2024). https://doi.org/10.64964/comp.2024.0286
HarvardDilorom Isomiddin qizi Salohiy (2024) ‘SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI’, Komparativistika, 1(3). https://doi.org/10.64964/comp.2024.0286
BibTeX
@article{diloromisomiddinqizisalohiy2024,
  title = {SHARQ EPIK SHE’RIYATIDA SAYYOR SEVGI QISSALARINING BADIIY SINTEZI},
  author = {Dilorom Isomiddin qizi Salohiy},
  journal = {Komparativistika},
  year = {2024},
  volume = {1},
  number = {3},
  doi = {10.64964/comp.2024.0286},
  url = {https://doi.org/10.64964/comp.2024.0286}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Komparativistika jurnalidan boshqa maqolalar

Komparativistika — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari