Paxta tolali toʻquvchilik iplarining mexanik xossalariga yigirish usulining ta’sirini tadqiq qilish

M. A. Doniyorova

Илм-фан ва инновацион ривожланиш · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqola paxta tolasidan turli usulda yigirilgan toʻqima matolar ishlab chiqarish uchun moʻljallangan iplarning mexanik xossalarini tadqiq qilishga bagʻishlangan. Ip ishlab chiqarish jarayonida tayyor mahsulotning sifat koʻrsatkichlari, avvalambor, boshlang‘ich xomashyo – ipni tashkil qilgan tolalarning xossalari, shuningdek, ipni ishlab chiqarish usuli, jihozlari va jihozlarni sozlash koʻrsatkichlariga bevosita bogʻliq. Tadqiqotda Jizzax viloyati “Mirzachoʻl teks” MChJ, “Paxtakor teks” MChJ va Navoiy viloyati “Navbahor teks” MChJda ishlab chiqarilgan pnevmomexanik hamda aerodinamik usulda yigirilgan yakka paxta ip namunalari sinovdan oʻtkazildi. Sinov namunalarining yigirilish usuli, chiziqli zichligiga bogʻliq holda oʻrtacha uzish kuchi, solishtirma uzish kuchi va uzilishdagi uzayishi boʻyicha qiyosiy tahlillar keltirildi. Olib borilgan tadqiqotlarda koʻrilgan xossalar boʻyicha variatsiya koeffitsiyenti 10 %dan kichik boʻlganligi uchun tadqiq qilingan xossalar koʻrsatkichlarining tarqalish darajasi (kvadratik ogʻishning oʻrtacha qiymatiga nisbati) kichik deb hisoblanadi. Bir xil usulda yigirilgan chiziqli zichligi 1,5 barobar yuqori boʻlgan paxta ipining solishtirma uzish kuchi 7,5 % yuqori natija koʻrsatdi. Chiziqli zichligi bir xil yigirish usuli bir-biridan farq qiladigan iplarda pnevmomexanik usulda yigirilgan 29,5 teksli yakka paxta ipining solishtirma uzish kuchi aerodinamik usulda yigirilgan 29,5 teksli yakka paxta ipining solishtirma uzish kuchiga nisbatan 14,5 %ga yuqori boʻlganligini koʻrsatdi.Mazkur maqola paxta tolasidan turli usulda yigirilgan toʻqima matolar ishlab chiqarish uchun moʻljallangan iplarning mexanik xossalarini tadqiq qilishga bagʻishlangan. Ip ishlab chiqarish jarayonida tayyor mahsulotning sifat koʻrsatkichlari, avvalambor, boshlang‘ich xomashyo – ipni tashkil qilgan tolalarning xossalari, shuningdek, ipni ishlab chiqarish usuli, jihozlari va jihozlarni sozlash koʻrsatkichlariga bevosita bogʻliq. Tadqiqotda Jizzax viloyati “Mirzachoʻl teks” MChJ, “Paxtakor teks” MChJ va Navoiy viloyati “Navbahor teks” MChJda ishlab chiqarilgan pnevmomexanik hamda aerodinamik usulda yigirilgan yakka paxta ip namunalari sinovdan oʻtkazildi. Sinov namunalarining yigirilish usuli, chiziqli zichligiga bogʻliq holda oʻrtacha uzish kuchi, solishtirma uzish kuchi va uzilishdagi uzayishi boʻyicha qiyosiy tahlillar keltirildi. Olib borilgan tadqiqotlarda koʻrilgan xossalar boʻyicha variatsiya koeffitsiyenti 10 %dan kichik boʻlganligi uchun tadqiq qilingan xossalar koʻrsatkichlarining tarqalish darajasi (kvadratik ogʻishning oʻrtacha qiymatiga nisbati) kichik deb hisoblanadi. Bir xil usulda yigirilgan chiziqli zichligi 1,5 barobar yuqori boʻlgan paxta ipining solishtirma uzish kuchi 7,5 % yuqori natija koʻrsatdi. Chiziqli zichligi bir xil yigirish usuli bir-biridan farq qiladigan iplarda pnevmomexanik usulda yigirilgan 29,5 teksli yakka paxta ipining solishtirma uzish kuchi aerodinamik usulda yigirilgan 29,5 teksli yakka paxta ipining solishtirma uzish kuchiga nisbatan 14,5 %ga yuqori boʻlganligini koʻrsatdi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarM. A. Doniyorova
JurnalИлм-фан ва инновацион ривожланиш
NashriyotИнновацион ривожланиш вазирлиги
ISSN2181-9637, 2181-4317
Nashr sanasi2026-02-25
Betlar69-69
TilO‘zbek
Ilmiy sohaQishloq xo‘jaligi
DOI10.36522/2181-4317/2026-1/69-76
Indeksga qo‘shilgan2026-09-02

DOI: 10.36522/2181-4317/2026-1/69-76 · Maqolaning asl sahifasi

Ilmiy soha

Qishloq xo‘jaligi

Iqtibos keltirish

APAM. A. Doniyorova (2026). PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH. Илм-фан ва инновацион ривожланиш, 69-69. https://doi.org/10.36522/2181-4317/2026-1/69-76
GOST (OAK)M. A. Doniyorova PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH // Илм-фан ва инновацион ривожланиш. – 2026. – B. 69-69. – DOI: 10.36522/2181-4317/2026-1/69-76.
MLAM. A. Doniyorova. “PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH.” Илм-фан ва инновацион ривожланиш, 69-69, 2026. https://doi.org/10.36522/2181-4317/2026-1/69-76
ChicagoM. A. Doniyorova. “PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH.” Илм-фан ва инновацион ривожланиш, 69-69 (2026). https://doi.org/10.36522/2181-4317/2026-1/69-76
HarvardM. A. Doniyorova (2026) ‘PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH’, Илм-фан ва инновацион ривожланиш, 69-69. https://doi.org/10.36522/2181-4317/2026-1/69-76
BibTeX
@article{madoniyorova2026,
  title = {PAXTA TOLALI TOʻQUVCHILIK IPLARINING MEXANIK XOSSALARIGA YIGIRISH USULINING TA’SIRINI TADQIQ QILISH},
  author = {M. A. Doniyorova},
  journal = {Илм-фан ва инновацион ривожланиш},
  year = {2026},
  pages = {69-69},
  doi = {10.36522/2181-4317/2026-1/69-76},
  url = {https://doi.org/10.36522/2181-4317/2026-1/69-76}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Илм-фан ва инновацион ривожланиш jurnalidan boshqa maqolalar

Илм-фан ва инновацион ривожланиш — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Qishloq xo‘jaligi sohasidagi boshqa maqolalar

Qishloq xo‘jaligi sohasidagi OAK jurnallari