Ushbu maqolada pedagogik ta'limotlar tarixida rahbar shaxsining stressga bardoshliligi g'oyasi Sharq va G'arb an'analarini qiyosiy tahlil qilish orqali o'rganiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, 2019-yilda Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti kasbiy burnoutni xalqaro kasalliklar klassifikatoriga (ICD-11, QD85) kiritishi bilan rahbar psixologik barqarorligi masalasi yanada muhim ahamiyat kasb etdi. Maqolada tarixiy-genetik tahlil, birlamchi manba tahlili va hermenevtika, tarixiy-qiyosiy tahlil hamda adabiyotlar sintezi metodlaridan foydalanildi. Jami 22 ta birlamchi va ikkilamchi manba o'rganildi. Sharq falsafiy-pedagogik merosida Farobiy (X asr) va Ibn Sinoning (XI asr) rahbar shaxsiga oid qarashlari — xususan, aql nazorati, ruhiy muvozanat va hissiyot boshqaruvi g'oyalari — G'arb psixologik-pedagogik nazariyalari bilan qiyoslanadi. Tahlil shuni ko'rsatdiki, Kobasa (1979) ning «hardiness» modeli uchta komponenti — majburiyat, nazorat va qiyinchilikni imkoniyat sifatida qabul qilish — Farobiy ta'limotidagi mos g'oyalar bilan kuchli kontseptual mushtaraklikka ega. Xuddi shunday, Ibn Sinoning ruh-tana birligi konsepsiyasi Selye biologik stress modeli bilan, Aristotelning «phronesis» tushunchasi esa Lazarus va Folkman kognitiv baholash nazariyasi bilan parallel tarzda rivojlangan. Maqolaning asosiy ilmiy yangiligi shundan iboratki, Sharq va G'arb pedagogik an'analarida rahbar bardoshliligi g'oyasining kontseptual yaqinligi va farqlari birinchi marta tizimli qiyosiy tahlil asosida ko'rsatiladi. Empirik tadqiqotlar stressga barqarorlikning maqsadli pedagogik ta'sir orqali rivojlantirilishi mumkinligini tasdiqlaydi. Yakunida O'zbekiston ta'lim tizimi rahbarlari uchun milliy kontekstga moslashtirilgan diagnostika va tarbiyaviy dasturlarni ishlab chiqish zaruriyati asoslanadi.
| Mualliflar | Umarov, Toxirjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-01-15 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 291-295 |
| Til | Ingliz |
stressga bardoshlilik, rahbar shaxsi, pedagogik ta'limotlar tarixi, Sharq merosi, Farobiy, hardiness, Kobasa, qiyosiy tahlil
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda axborot bozori tuzilishi, uning iqtisodiy mazmuni, rivojlanish xususiyatlari hamda bozor muvozanatini shakllantiruvchi asosiy omillar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida…
Mazkur maqolada bo‘lajak pedagoglarda axloqiy kompetensiyani rivojlantirishning zamonaviy pedagogik mexanizmlari ilmiy asosda o‘rganildi. Tadqiqotning maqsadi – pedagogik ta’lim jarayonida axloqiy kompetensiyani…
Mazkur maqolada “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ (O‘TY AJ) faoliyatida alohida hisob siyosatini yuritishning moliyaviy samaradorligi 2020–2024 yillar bo‘yicha empirik tahlil asosida o‘rganilgan. Tadqiqot davlat-xususiy…
В данной статье рассматриваются особенности категории падежа имени существительного в русском и узбекском языках в сопоставительном аспекте. Исследование проводится на основе сравнительно-типологического…
Mazkur maqolada globallashuv jarayonlari sharoitida bo‘lajak pedagoglarni tayyorlashda milliy tarbiyaning o‘rni, ahamiyati hamda o‘ziga xos jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, milliy qadriyatlar, urf-odatlar…
В данной статье рассматриваются особенности проявления русской языковой ментальности в предикативных сочетаниях. Исследование основывается на лингвокультурологическом и когнитивно-семантическом подходах к анализу языка…
Mazkur maqolada barkamol shaxs tarbiyasida oila, mahalla va taʼlim muassasasi oʻrtasidagi hamkorlikning oʻrni va ahamiyati tahlil qilinadi. Barkamol shaxsni shakllantirishda milliy va umuminsoniy qadriyatlar…
В данной статье исследуется семантическое пространство концепта «страх» в романе Ф. М. Достоевского «Братья Карамазовы». Анализ проводится в рамках когнитивно-семантического и лингвокультурологического подходов…
Ushbu maqolada XX asrda rus she’riyatida paydo bo‘lgan akmeizm oqimining nazariy asoslari, adabiy oqimning yetuk namoyondalaridan biri bo‘lgan Anna Axmatova she’riyatidagi ruhiyat va Zulfiya Mo‘minova ijodidagi…
Mazkur maqolada bo‘lajak mutaxassislarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish masalasi dolzarb pedagogik muammo sifatida ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida pedagogika, psixologiya hamda…