Ushbu maqolada pedagogik ta'limotlar tarixida rahbar shaxsining stressga bardoshliligi g'oyasi Sharq va G'arb an'analarini qiyosiy tahlil qilish orqali o'rganiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, 2019-yilda Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti kasbiy burnoutni xalqaro kasalliklar klassifikatoriga (ICD-11, QD85) kiritishi bilan rahbar psixologik barqarorligi masalasi yanada muhim ahamiyat kasb etdi. Maqolada tarixiy-genetik tahlil, birlamchi manba tahlili va hermenevtika, tarixiy-qiyosiy tahlil hamda adabiyotlar sintezi metodlaridan foydalanildi. Jami 22 ta birlamchi va ikkilamchi manba o'rganildi. Sharq falsafiy-pedagogik merosida Farobiy (X asr) va Ibn Sinoning (XI asr) rahbar shaxsiga oid qarashlari — xususan, aql nazorati, ruhiy muvozanat va hissiyot boshqaruvi g'oyalari — G'arb psixologik-pedagogik nazariyalari bilan qiyoslanadi. Tahlil shuni ko'rsatdiki, Kobasa (1979) ning «hardiness» modeli uchta komponenti — majburiyat, nazorat va qiyinchilikni imkoniyat sifatida qabul qilish — Farobiy ta'limotidagi mos g'oyalar bilan kuchli kontseptual mushtaraklikka ega. Xuddi shunday, Ibn Sinoning ruh-tana birligi konsepsiyasi Selye biologik stress modeli bilan, Aristotelning «phronesis» tushunchasi esa Lazarus va Folkman kognitiv baholash nazariyasi bilan parallel tarzda rivojlangan. Maqolaning asosiy ilmiy yangiligi shundan iboratki, Sharq va G'arb pedagogik an'analarida rahbar bardoshliligi g'oyasining kontseptual yaqinligi va farqlari birinchi marta tizimli qiyosiy tahlil asosida ko'rsatiladi. Empirik tadqiqotlar stressga barqarorlikning maqsadli pedagogik ta'sir orqali rivojlantirilishi mumkinligini tasdiqlaydi. Yakunida O'zbekiston ta'lim tizimi rahbarlari uchun milliy kontekstga moslashtirilgan diagnostika va tarbiyaviy dasturlarni ishlab chiqish zaruriyati asoslanadi.
| Mualliflar | Umarov, Toxirjon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashriyot | Қўқон университети |
| ISSN | 2181-1695 |
| Nashr sanasi | 2026-01-15 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 291-295 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Pedagogika |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
stressga bardoshlilik, rahbar shaxsi, pedagogik ta'limotlar tarixi, Sharq merosi, Farobiy, hardiness, Kobasa, qiyosiy tahlil
| APA | Umarov, Toxirjon (2026). PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA. Қўқон университети хабарномаси, 17, 291-295. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1649 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Umarov, Toxirjon PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 17. – B. 291-295. |
| MLA | Umarov, Toxirjon. “PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 291-295, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1649 |
| Chicago | Umarov, Toxirjon. “PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 291-295 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1649 |
| Harvard | Umarov, Toxirjon (2026) ‘PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA’, Қўқон университети хабарномаси, 17, 291-295. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1649 |
| BibTeX | @article{umarovtoxirjon2026,
title = {PEDAGOGIKA TARIXIDA RAHBAR BARDOSHLILIGI G'OYASI: FAROBIYDAN KOBASAGACHA},
author = {Umarov, Toxirjon},
journal = {Қўқон университети хабарномаси},
year = {2026},
volume = {17},
pages = {291-295},
url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1649}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada XX asrda rus she’riyatida paydo bo‘lgan akmeizm oqimining nazariy asoslari, adabiy oqimning yetuk namoyondalaridan biri bo‘lgan Anna Axmatova she’riyatidagi ruhiyat va Zulfiya Mo‘minova ijodidagi…
В данной статье исследуется семантическое пространство концепта «страх» в романе Ф. М. Достоевского «Братья Карамазовы». Анализ проводится в рамках когнитивно-семантического и лингвокультурологического подходов…
В данной статье рассматриваются особенности проявления русской языковой ментальности в предикативных сочетаниях. Исследование основывается на лингвокультурологическом и когнитивно-семантическом подходах к анализу языка…
В данной статье рассматриваются особенности категории падежа имени существительного в русском и узбекском языках в сопоставительном аспекте. Исследование проводится на основе сравнительно-типологического…
Mazkur maqolada bo‘lajak pedagoglarda axloqiy kompetensiyani rivojlantirishning zamonaviy pedagogik mexanizmlari ilmiy asosda o‘rganildi. Tadqiqotning maqsadi – pedagogik ta’lim jarayonida axloqiy kompetensiyani…
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda axborot bozori tuzilishi, uning iqtisodiy mazmuni, rivojlanish xususiyatlari hamda bozor muvozanatini shakllantiruvchi asosiy omillar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida…
Mazkur maqolada “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ (O‘TY AJ) faoliyatida alohida hisob siyosatini yuritishning moliyaviy samaradorligi 2020–2024 yillar bo‘yicha empirik tahlil asosida o‘rganilgan. Tadqiqot davlat-xususiy…
Mazkur maqolada globallashuv jarayonlari sharoitida bo‘lajak pedagoglarni tayyorlashda milliy tarbiyaning o‘rni, ahamiyati hamda o‘ziga xos jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, milliy qadriyatlar, urf-odatlar…
Mazkur maqolada barkamol shaxs tarbiyasida oila, mahalla va taʼlim muassasasi oʻrtasidagi hamkorlikning oʻrni va ahamiyati tahlil qilinadi. Barkamol shaxsni shakllantirishda milliy va umuminsoniy qadriyatlar…
Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida mustaqil ta’limning o‘rni, ahamiyati va pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Bugungi globallashuv davrida ta’lim tizimida innovatsion yondashuvlarni qo‘llash muhim ahamiyat…
Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Mazkur maqolada ta’lim tizimi rahbar xodimlarining stressga barqarorligini ta’minlash muammosi tahlil qilinadi. Tadqiqotda stress omillari tashkiliy, shaxsiy va ijtimoiy jihatlar bo‘yicha tasniflanadi hamda ularning…
Mazkur maqolada ta’lim tizimi rahbarlarining stressga chidamliligini oshirish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalar tahlil qilinadi. Tadqiqotda AQSh, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida ta’lim rahbarlari uchun qo‘llaniladigan…
Ushbu maqolada ta’lim tizimi boshqaruvining samaradorligini oshirishda barqaror psixologik muhit yaratishning o‘rni ilmiy asosda tahlil qilinadi. Maqolada psixologik farovonlik, hissiy barqarorlik va ijobiy muloqot…
Mazkur maqolada ta’lim tizimi rahbar xodimlarining stressga barqarorligini shakllantirish jarayoni pedagogika nazariyasi va amaliyoti nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi – rahbar shaxslarning stress…
Maqolada umumta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ingliz tilida muloqot qilishda duch keladigan sotsiolingvistik qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish texnologiyalari tahlil qilinadi. Sotsiolingvistik…
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarining 10–11-sinf o‘quvchilarida ingliz tilida yozma nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda jarayonga yo‘naltirilgan yondashuvning nazariy asoslari va metodik tamoyillari tahlil…
Maqolada funksional savodxonlikning nazariy asoslari, uning pedagogik-psixologik mohiyati, tarkibiy qismlari hamda ta’lim jarayonida rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Funksional savodxonlik shaxsning…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…