В статье представлен сопоставительный анализ шести мультиязычных моделей нейронного машинного перевода (NLLB-200, M2M-100, mBART-50, OPUS-MT, Google Neural MT, SeamlessM4T) применительно к узбекско-русской языковой паре. Описан процесс дообучения (fine-tuning) указанных моделей на параллельном корпусе объёмом 185 тыс. выровненных сегментов. Качество перевода оценивалось по метрикам BLEU, chrF и TER. Результаты экспериментов показали, что наибольший прирост качества после дообучения демонстрирует модель NLLB-200-3.3B, достигшая значения BLEU 31,6 в направлении узбекский-русский. Обсуждены типичные ошибки каждой модели, предложены рекомендации по выбору архитектуры и стратегии дообучения для низкоресурсных тюркских языков.
| Mualliflar | Сухроб Собирович, Авезов |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-03-05 |
| Jild | 4 |
| Son | 3/2 |
| Betlar | 21-30 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.v4i3/2.5233 |
DOI: 10.66345/stj.v4i3/2.5233 · Maqolaning asl sahifasi
нейронный машинный перевод, дообучение моделей, узбекско-русская языковая пара, NLLB-200, M2M-100, mBART-50, низкоресурсные языки, BLEU, трансферное обучение.
Ushbu maqola kasbiy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni raqamli boshqarish konsepsiyasining nazariy va amaliy jihatlarini chuqur tahlil qiladi. Zamonaviy pedagogika va informatika sohalarida rivojlanayotgan…
Mazkur maqola kompetentlikka asoslangan yondashuvning bo‘lajak pedagoglarni tayyorlash tizimidagi ustuvor ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot Farg‘ona davlat universitetining pedagogika yo‘nalishi 4-kursida…
Maqola o‘qituvchining darsga tayyorgarlik jarayoni qanday mezonlar asosida amalga oshirilishi, bu jarayonning o‘ziga xos jihatlari xususida bo‘lib, ta’lim jarayonida tanqidiy fikrlashni shakllantirish va rivojlantirish…
Mazkur maqola interaktiv va raqamli ta’lim texnologiyalari asosida “Milliy tarbiya asoslari” fanini o‘qitishni takomillashtirish masalalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotda milliy tarbiya mazmunini zamonaviy pedagogik…
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf ona tili darslarida differensial ta’limni tashkil etishning pedagogik va didaktik asoslari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga…
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga tasviriy san’atni o‘qitishda zamonaviy pedagogik mahorat va innovatsion texnologiyalarning uyg‘unligi tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi ta’lim tizimini 2030-yilgacha…
Mazkur maqolada loyiha ta’lim texnologiyasi asosida talabalarning mustaqil ta’lim motivlarini rivojlantirishning metodik mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mustaqil ta’lim motivatsiyasining nazariy asoslari…
Статья посвящена исследованию семантики и функций адъективно-метафорических эпитетов в структуре художественного дискурса. Рассматриваются основные типы эпитетов – нормативные, экспрессивные и метафорические – и…
Ushbu maqolada ta’lim tizimida olib borilgan chuqur islohotlar tufayli oliy pedagogik ta’lim sohasida faoliyat ko‘rsatayotgan malakali professor pedagoglarning muntazam sur’atda o‘z ustida malakasini oshirishga…
Ushbu maqolada o‘zbek texnik terminologiyasini standartlashtirish masalalari kompleks va tizimli yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda terminlarni me’yorlashtirishning lingvistik mezonlari – aniqlik, qisqalik…