Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi

Xudoynazarova , Sayyora

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarda musobaqa oldi tayyorgarlik “ikki yo‘nalishli”muammoga ega: bir tomondan jismoniy sifatlar (tezkor-kuch, sakrash, chaqqonlik, chidamlilik), ikkinchi tomondan musobaqaoldi psixologik holat (hayajon, diqqat barqarorligi, o‘ziga ishonch, jamoaviy uyg‘unlik) natijaga bir vaqtning o‘zidata’sir qiladi. Amaliyotda ko‘plab jamoalarda musobaqa oldi mikrotsiklning noto‘g‘ri tuzilishi, yuklamani kamaytirish (taper)prinsiplarining e’tibordan chetda qolishi, tiklanish (uyqu, ovqatlanish, stress nazorati) komponentlarining rejalashtirilmasligihamda psixologik ko‘nikmalarni (mental skills) tizimli o‘rgatmaslik oqibatida “kuch bor, lekin o‘yin chiqmaydi” sindromikuzatiladi. Mazkur maqolada oliy ta’lim sharoitida mashg‘ulot olib boradigan voleybolchi qizlar uchun musobaqaoldi tayyorgarlikni takomillashtirishga qaratilgan integratsiyalashgan metodika taklif etildi: (1) 4 haftalik maqsadli jismoniytayyorgarlik bloki + (2) 10–14 kunlik taper mikrotsikli + (3) bir vaqtda olib boriladigan psixologik tayyorgarlik moduli (nafas/bosim ostida diqqat, tasavvur, o‘z-o‘ziga buyruq, prestart rutinasi, jamoaviy kommunikatsiya). Metodika samaradorligisakrash balandligi (CMJ), 10 m tezlanish, T-test chaqqonligi, servis aniqligi, takroriy sakrash chidamliligi, RPE (sub’ektivyuklama), uyqu sifati hamda musobaqa oldi tashvish (kognitiv/somatik) ko‘rsatkichlari orqali baholandi. Natijalar jismoniyko‘rsatkichlarning barqaror o‘sishi, taper davrida charchoq belgilarining kamayishi, psixologik ko‘rsatkichlarda esa tashvishningpasayishi va o‘ziga ishonchning oshishi bilan ifodalanib, musobaqa samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinliginiko‘rsatdi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXudoynazarova , Sayyora
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-02-02
Jild4
Son2
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.18633640
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.5281/zenodo.18633640 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

voleybol; musobaqa oldi tayyorgarlik; taper; tezkor-kuch; sakrash; psixologik tayyorgarlik; mental ko‘nikmalar; prestart rutinasi; oliy ta’lim sporti

Iqtibos keltirish

APAXudoynazarova , Sayyora (2026). Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.18633640
GOST (OAK)Xudoynazarova , Sayyora Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 2. – DOI: 10.5281/zenodo.18633640.
MLAXudoynazarova , Sayyora. “Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(2), 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.18633640
ChicagoXudoynazarova , Sayyora. “Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(2) (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.18633640
HarvardXudoynazarova , Sayyora (2026) ‘Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.18633640
BibTeX
@article{xudoynazarovasayyora2026,
  title = {Oliy ta’lim muassasalarida shug‘ullanuvchi voleybolchi qizlarning musobaqa oldi jismoniy va psixologik tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi},
  author = {Xudoynazarova , Sayyora},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {2},
  doi = {10.5281/zenodo.18633640},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18633640}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi