Artificial intelligence is already delivering tangible results in predicting student success. However, a critical challengeremains: most models function as “black boxes,” leaving teachers without a clear understanding of how decisionsare actually made. This review focuses on explainable artificial intelligence (XAI) methods for forecasting performance onstandardized assessments such as the SAT, GRE, and PISA. Specific tools–including SHAP, LIME, and attention mechanisms–are examined. The evidence indicates that XAI significantly enhances both assessment accuracy and transparency.Nevertheless, substantial challenges persist: explanations are often overly technical, and effective classroomintegration requires considerable preparatory work. This review systematizes practical use cases, identifies the strengthsof key methods, and maps concrete implementation barriers, offering value for stakeholders seeking to deploy AI responsiblyin educational diagnostics.
| Mualliflar | Dushabaeva, Diana |
|---|---|
| Jurnal | Мактабгача ва мактаб таълими |
| Nashriyot | Тошкент давлат педагогика университети |
| ISSN | 3060-4613, 3060-4613 |
| Nashr sanasi | 2026-01-20 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Til | Ingliz |
| Ilmiy soha | Pedagogika |
| DOI | 10.5281/zenodo.18431440 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.5281/zenodo.18431440 · Maqolaning asl sahifasi
artificial intelligence, explainable AI, pedagogical diagnostics, student success prediction, standardized tests, SAT, GRE, PISA, interpretable machine learning, transparency, ethics, SHAP, LIME, attention mechanisms, personalized feedback, trust in AI, education reform, resource allocation, at-risk student identification.
| APA | Dushabaeva, Diana (2026). Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.18431440 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Dushabaeva, Diana Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 1. – DOI: 10.5281/zenodo.18431440. |
| MLA | Dushabaeva, Diana. “Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(1), 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.18431440 |
| Chicago | Dushabaeva, Diana. “Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(1) (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.18431440 |
| Harvard | Dushabaeva, Diana (2026) ‘Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.18431440 |
| BibTeX | @article{dushabaevadiana2026,
title = {Interpretable Artificial Intelligence in Pedagogical Diagnostics and Math Performance Prediction: A Systematic Review of Applications in International Standardized Assessments},
author = {Dushabaeva, Diana},
journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
year = {2026},
volume = {4},
number = {1},
doi = {10.5281/zenodo.18431440},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18431440}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Статья посвящена имагологическому анализу образа Узбекистана и узбекского в русской лите-ратуре ХХ века. Впервые в отечественном литературоведении узбекский текст рассматривается как имаголо-гема – культурный конструкт…
В статье рассматриваются механизмы использования цифровых педагогических технологий для обеспечениянепрерывности образовательного процесса учащихся начальных классов, находящихся на длительномлечении. Особое внимание…
Статья посвящена совершенствованию методики патриотического воспитания будущих педагогов всистеме профессиональной подготовки. Рассматривается педагогический смысл категории любовь к Родине какличностного отношения…
Sun’iy intellekt (AI) oliy ta’limni global miqyosda o‘zgartirmoqda, bu esa o‘qitish, o‘rganish va talabalartajribasiga chuqur ta’sir ko‘rsatmoqda. ChatGPT va boshqa tabiiy tillarni qayta ishlash tizimlari kabi AI…
Mazkur maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida talabalar malakaviy amaliyotini tashkil etishning me’yoriyhuquqiyasoslari va amaliy tajribalari tahlil etiladi. Malakaviy amaliyotni tartibga soluvchi qonun va qarorlar…
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun ona tili fanlarini o‘qitishda axborot texnologiyalarihamda intellektual ta’lim tizimlaridan foydalanish metodikasi o‘rganiladi. Ta’limni…
Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ingliz tilidagi kommunikativ kompetensiyasini multimedia vositalariyordamida shakllantirishning metodik shart-sharoitlari tadqiq etilgan. Zamonaviy ta’limda multimedia…
Mazkur maqolada talaba qizlarda ijtimoiy faollikni rivojlantirishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotdaijtimoiy faollik tushunchasining mazmuni, uning shaxs kamolotidagi o‘rni hamda ta’lim jarayonida…
Maqolada raqamli ta’lim muhitida o‘quvchilarning mustaqil ta’lim kompetensiyasini shakllantirishningnazariy asoslari yoritilgan. Mustaqil ta’lim kompetensiyasining mazmuni, tarkibiy tuzilmasi hamda uni…
This article analyzes the structure of the professional activity of a teacher providing economic educationin higher education institutions. It also explores the criteria that determine the content, structure, and…
Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Maqolada umumta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ingliz tilida muloqot qilishda duch keladigan sotsiolingvistik qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish texnologiyalari tahlil qilinadi. Sotsiolingvistik…
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarining 10–11-sinf o‘quvchilarida ingliz tilida yozma nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda jarayonga yo‘naltirilgan yondashuvning nazariy asoslari va metodik tamoyillari tahlil…
Maqolada funksional savodxonlikning nazariy asoslari, uning pedagogik-psixologik mohiyati, tarkibiy qismlari hamda ta’lim jarayonida rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Funksional savodxonlik shaxsning…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…