Kirish. Ushbu sharhda kraxmal asosidagi gidrogellarni tayyorlashning ayrim strategiyalari umumlashtirilgan va keltirilgan. Tabiiy kraxmal, toza kraxmal komponentlari va ularning hosilalari asosidagi gidrofil gidrogellar suvda shishishi, biomoslashuvchanligi va biologik parchalanishi tufayli muhim ahamiyatga ega. Kraxmal asosidagi kimyoviy jihatdan tikilgan gidrogellarni olish uchun erkin-radikal polimerlanish orqali bir bosqichli va ikki bosqichli sintez, komplementar guruhlarning kimyoviy reaksiyasi orqali tikish hamda gamma yoki elektron dastalari yordamida radiatsion polimerlanish usullaridan foydalaniladi. Gidrogellar - kovalent bog‘larning tikilishi va vodorod yoki ion bog‘lari ko‘rinishidagi kuchsiz bog‘lovchi kuchlar yordamida bir-biriga biriktirilgan uch o‘lchamli tarmoqlardan tashkil topgan gidrofil materiallarning keng sinfidir. Ushbu tikilgan makromolekulyar tuzilmalar erimagan holda katta miqdordagi suv va biologik suyuqliklarni yutish qobiliyatiga ega. Tarkibidagi suvning yuqori miqdori va o‘ziga xos sirt xususiyatlari tufayli gidrogellar odatda yaxshi biomoslashuvchanlikka ega bo‘lib, bunga ularning tabiiy to‘qimalarga taqlid qilish qobiliyati sabab bo‘ladi. Wichterle va Limning 1960-yildagi dastlabki ishlaridan boshlab [1], gidrofil gidrogellar biotexnologik va biotibbiy qo‘llanilishlar uchun katta qiziqish uyg‘otib kelmoqda [2,3]. Kraxmalni tijorat miqyosida ishlab chiqarishning asosiy manbalari kartoshka, bug‘doy, makkajo‘xori va guruch hisoblanadi. Sanoatda ishlatiladigan kraxmallarning aksariyati odatda 20– 30 % amiloza, qolgan qismi esa amilopektin (70–80 %) hamda lipidlar va oqsillar kabi ikkilamchi komponentlardan (1 % dan kam) tashkil topadi [4]. Materiallar va usullar. Kraxmal, akril kislota, …
| Mualliflar | TOJIYEV, MIRJALOL |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Son | 7 |
| Betlar | 474-480 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.363 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.363 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
composite hydrogel, acrylic acid, starch, bentonite, N, N′- methylenebisacrylamide (MBA), initiator, graft copolymerization, water absorption, swelling, superabsorbent, композитный гидрогель, акриловая кислота, крахмал, бентонит, N, N′-метиленбисакриламид (MBA), инициатор, привитая сополимеризация, водопоглощение, набухание, суперабсорбент
kirishi uchun qulay kanallar hosil qilishi mumkin. Mazkur tizim qishloq xo‘jaligida tuproqning ildiz zonasida suvni saqlash, ko‘chatlarning qurib qolishini kamaytirish va suv resurslaridan samaraliroq foydalanish uchun…
Kirish. Global iqlim o‘zgarishi, ekologik holatning keskinlashishi va suv resurslarining cheklanganligi natijasida dunyoda qishloq xo‘jaligi uchun yaroqli suv miqdori tobora kamayib bormoqda. Yog‘ingarchilik miqdorining…
Kirish. Raqamli platformalar va ta’limiy dasturiy ta’minot zamonaviy ta’limning mazmuni, tashkiliy shakllari va ishtirokchilar o‘rtasidagi aloqalarni o‘zgartirmoqda. LMS, virtual sinf, simulyator, elektron darslik…
Kirish. Zamonaviy jamiyatning raqamli transformatsiyasi, axborot oqimlarining keskin ortishi, kasbiy faoliyat mazmunining tez yangilanishi va mehnat bozorida moslashuvchan kompetensiyalarga bo‘lgan talab oliy ta’lim…
Kirish. Bugungi kunda O‘zbekiston ta’lim tizimi tub o‘zgarishlar davrini boshdan kechirmoqda. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi, Oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi va “Ta’lim…
Kirish. Raqamli ta'lim muhitida bo'lajak texnologik ta'lim o'qituvchilarining kasbiy madaniyatini rivojlantirish dolzarb masalalardan biridir. Zamonaviy ta'lim tizimida raqamli texnologiyalarning joriy etilishi…
Kirish. Oila – yurt tayanchi, jamiyat rivojiga hissa qo‘shuvchi muqaddas dargoh. Shuning uchun ham qadim-qadimdan oilaga va uni mustahkamlashga e’tibor qaratib kelinadi. «Har qanday inson uchun muhim va muqaddas…
Mardonova Sarvinoz Oripovna Buxoro davlat universitetiO‘zbek tilshunosligi va jurnalistika kafedrasi o‘qituvchisi, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “SANGLOH” LUG‘ATINING TARIXIY-LINGVISTIK VA…
Kirish. Gidrogellar katta miqdorda suvni shimib olishga qodir uch o'lchamli gidrofil polimer tarmoqni ifodalaydi. Shu sababli ular biomeditsina va farmatsevtika sohalarida keng qo'llaniladi, masalan, yumshoq kontakt…
Mardonova Sarvinoz Oripovna Buxoro davlat universiteti O‘zbek tilshunosligi va jurnalistika kafedrasi o‘qituvchisi, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) O‘ZBEK TILIDA MORFEMIK TARKIB VA FONETIK…