Maqolada o‘rta asr arab badiiy so‘z san’atining asosiy shakllaridan biri bo‘lgan saj’ – qofiyali nasrda bitilgan Abu Muhammad al-Qosim al-Haririy (1054-1122) ning maqomalarida qo‘llanilgan Qur’oniy iqtiboslar tahlil etiladi. Ma'lumki, Qur'oni Karim barcha o‘rta asr arab va musulmon dunyosidagi boshqa xalqlarning adabiyotiga katta ta'sir ko‘rsatdi. Nafaqat diniy mazmundagi adabiyotlar va musulmon qonunchiligiga doir risolalar islom ruhini aks ettirib, Qur'oniy iqtiboslar bilan boyitildi, balki o‘rta asr badiiy so‘z san'atining boshqa asarlarida ham bunday ta'sir kuzatiladi. O‘rta asr arab adabiyotida so‘zga chechanlik, abjirlik, turli sohalardai bilimdonlik, zohidlik va boshqa mavzulardagi arab novellalarining eng mukammali hisoblanmish Haririy maqomalari misolida mana shu jihatni ko‘rib chiqamiz. Maqomalarda asosan ikki muhim personaj – roviy va bosh qahramon nutqida ishlatilgan qur’oniy iqtiboslarning turli holat, mavzu va munosabatlarda mohirona qo‘llanilgani, bosh qahramonning ushbu Qur’oniy iqtiboslar orqali o‘z qilmishlarini oqlashi tahlil qilib beriladi.
| Mualliflar | Saydumarov, Murtazo |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashriyot | Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети |
| ISSN | 2181-9238 |
| Nashr sanasi | 2023-05-12 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
o‘rta asr arab adabiyoti, klassik arab adabiyoti, maqoma janri, saj’, qofiyali nasr, al-Haririy, qur’onshunoslik, matnshunoslik.
| APA | Saydumarov, Murtazo (2023). Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837. Oltin bitiklar – Golden Scripts, 1(1). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/62 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Saydumarov, Murtazo Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837 // Oltin bitiklar – Golden Scripts. – 2023. – T. 1, № 1. |
| MLA | Saydumarov, Murtazo. “Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 1(1), 2023. https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/62 |
| Chicago | Saydumarov, Murtazo. “Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 1(1) (2023). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/62 |
| Harvard | Saydumarov, Murtazo (2023) ‘Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837’, Oltin bitiklar – Golden Scripts, 1(1). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/62 |
| BibTeX | @article{saydumarovmurtazo2023,
title = {Haririy maqomalarida Qur’oniy iqtiboslar: DOI 10.52773/tsuull.gold.2021.1/NYRC4837},
author = {Saydumarov, Murtazo},
journal = {Oltin bitiklar – Golden Scripts},
year = {2023},
volume = {1},
number = {1},
url = {https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/62}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Maqolada Sharq va G‘arb adabiyotida eng ko‘p ishlangan obrazlardan biri – Iskandar obrazining badiiy adabiyotdagi talqinlariga e’tibor qaratilgan. Shuningdek, Alisher Navoiyning “Saddi Iskandariy” dostoni va uning XVII…
Alisher Navoiy hayoti va ijodini tadqiq etish, asarlari mazmunini yoritish hamisha mashaqqatli va dolzarb vazifa. Shubhasiz, bunday ulkan vazifani matnshunoslik va manbashunoslikka oid tadqiqotlarsiz bajarib bo’lmaydi…
“Majmuayi muxammasoti ash-shuaroyi Feruzshohiy” to‘plami Xorazm adabiy muhiti ijodkorlari lirik asarlarini o‘zida jamlagan yirik manba hisoblanadi. Majmua shoh farmoniga binoan XIX asrning ikkinchi yarmida Tabibiy…
Sharq mumtoz adabiyoti janrlari orasida qasida janri nisbatan qadimiyroq bo’lib, badiiy tafakkur taraqqiyotida muhim ahamiyat kasb etgan. Shu bilan birga madh klassik adabiyotda eng keng tasvirlangan masalalardan biri…
Maqolada Alisher Navoiyning oshiqona gʻazallarining badiiy qurilishiga oid oʻziga xosliklar tahlillar asosida ochib berilgan. Unda ulugʻ shoirning soʻz takroriga aloqador tasviriy vositalar va qofiya sanʼatlaridan…
Alisher Navoiy o‘zbek adabiyotini juda ko‘plab yangiliklar, tajribalar bilan boyitdi. Jumladan, ulug‘ shoir debochanavislik an’anasini obrazlar sistemasi, kompozitsiya, uslub, badiiyat va mazmun jihatdan yuksak darajaga…
O‘zbek tilshunosligining areal lingvistika yo‘nalishi o‘zining rivojlanish bosqichiga o‘tmoqda. Bu sohada A.Jo‘rayevning tadqiqoti metodologik vazifa bajarayotganligini ta’kidlash lozim bo‘ladi. Ilmiy adabiyotlarda…
Islom ta’limoti Iskandar mavzusining keyingi taraqqiyoti, Sharqdagi rivojiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. Bu ulkan ta’sir uch muhim asos – Qur’on, hadis va tafsirlarga tayanadi. Iskandar mavzusida asar yozish an’anasi…
Musulmon mintaqa madaniyati ma’naviy jihatdan yuksalishda bir qancha takomil bosqichlaridan o‘tdi. Bu bosqichlar ichida insonni ehson maqomiga ko‘tarilishida muhim hisoblangan tasavvuf tariqatlari bosqichi alohida…
O‘zbekiston hududida xalq kitobi ko‘rinishida vujudga kelgan Amir Temur haqidagi qissa va dostonlar alohida silsilani tashkil etadi. Ularning muayyan qismi forsiy tilda, boshqa bir qismi turkiy-chig‘atoy tilida…
Oltin bitiklar – Golden Scripts — barcha maqolalar · 2023-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…