Mazkur maqolada sanoat korxonalarida energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etishning iqtisodiy samaradorligini baholashning nazariy, uslubiy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Sanoat ishlab chiqarishida elektr energiyasi, tabiiy gaz, issiqlik energiyasi, siqilgan havo va boshqa yoqilg‘i-energetika resurslaridan foydalanish xarajatlari mahsulot tannarxining muhim tarkibiy qismlaridan biri ekanligi asoslangan. Energiya samaradorligini oshirish faqat energiya sarfini kamaytirish vositasi sifatida emas, balki ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish, mehnat unumdorligini oshirish, texnologik uskunalarning ishonchliligini yaxshilash, mahsulot sifatini barqarorlashtirish, ekologik to‘lovlar va avariya xavfini kamaytirish hamda korxonaning bozor raqobatbardoshligini mustahkamlashga xizmat qiluvchi kompleks investitsiya yo‘nalishi sifatida ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda tizimli tahlil, qiyosiy tahlil, energiya balansi, investitsion tahlil, diskontlangan pul oqimlari, sezgirlik tahlili va hisobiy modellashtirish usullaridan foydalanilgan. Shartli o‘rta quvvatli sanoat korxonasi misolida yuqori samarali elektr dvigatellari va chastota o‘zgartirgichlar, siqilgan havo tizimini optimallashtirish, ikkilamchi issiqlikdan foydalanish, qozonxona va bug‘-kondensat tizimini modernizatsiya qilish, energiya tejamkor yoritish hamda avtomatlashtirilgan energiya monitoringi tizimini joriy etishdan iborat investitsiya paketi shakllantirilgan. Hisob-kitoblar natijasida umumiy investitsiya miqdori 10,8 mlrd so‘m, yillik sof iqtisodiy samara 3,668 mlrd so‘m, oddiy qoplash muddati 2,94 yil, diskontlangan qoplash muddati 4,58 yil, sof joriy qiymat 3,306 mlrd so‘m, ichki rentabellik me’yori 28,17 foiz va investitsiyalar rentabellik indeksi 1,306 birlikni tashkil etishi aniqlangan. Sezgirlik tahlili energiya tejalishidan olinadigan yillik naf 20 foizga kamaygan taqdirda ham loyiha sof joriy qiymatining musbat bo‘lib qolishini ko‘rsatgan. Tadqiqot natijalari sanoat korxonalarida energiya tejamkor loyihalarni tanlashda faqat oddiy qoplash muddatiga emas, balki loyihaning butun hayotiy sikli davomida shakllanadigan energiyaviy, iqtisodiy, ishlab chiqarish va tashkiliy samaralarni birgalikda hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi.
| Mualliflar | Yusupova, Shoxista Baxodirovna |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Jild | 8 |
| Son | 07 |
| Betlar | 862-875 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i07.112 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.112 · Maqolaning asl sahifasi
sanoat korxonasi, energiya samaradorligi, energiya tejamkor texnologiya, energiya auditi, energetik menejment, investitsiya, sof joriy qiymat, ichki rentabellik me’yori, qoplash muddati, mahsulot tannarxi, ikkilamchi energiya resurslari, ISO 50001.
Mazkur maqolada Asteraceae (murakkabguldoshlar) oilasiga mansub, qadimdan ovqatlanish va xalq tabobatida qo'llanib kelinayotgan artishok (Cynara scolymus L.) o'simligining botanik xususiyatlari, kimyoviy tarkibi…
Maqolada metanning oksidlovchi kondensatsiyasi (MOK) orqali etan va etilen olish jarayonining ilmiy-texnik rivojlanish holati tizimli ravishda umumlashtirilgan. Tahlil mahalliy tadqiqotlarda taklif qilingan…
Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry (ICP-OES) was used to determine the contents of 43 macro- and microelements in the root and aerial parts of Cichorium intybus L. samples collected from Rishton…
Maqolada tadqiqtot davomida shakllantirilgan Oqsuv daryosi havzasi dendroflorasi konspekti hamda gerbariy (TASH) ma’lumotlari asosida havza dendroflorasining taksonomik, biomorfologik va endem hamda “Qizil kitob”ga…
Respublikamizda sug‘oriladigan yerlar sizot suvlari sathining ko‘tarilishi, qurigan ko‘llardagi zararli tuzlarning shamol yordamida tarqalishi, yerlarni noto‘g‘ri sug‘orish tizimi va tuproq tarkibidagi zararli…
Fullerenes, in particular C₆₀, are promising objects of modern organic and nanochemistry. Their ability to enter into addition reactions makes it possible to obtain functionalized derivatives, including adducts with…
Mazkur maqolada dukkakdoshlar oilasiga mansub, dunyo tibbiyoti va farmatsevtikasida keng qo'llaniladigan Senna alexandrina Mill. (sinonimlari Cassia angustifolia Vahl, Cassia senna L.) o'simligining botanik…
Ушбу мақолада гепатопротектор фаолликка эга бўлган С-4 композициясининг эмбриотоксик ва тератоген хусусиятлари, шунингдек репродуктив аъзоларга таъсири каламушларда 10 ва 40 мг/кг дозаларда интрагастрал юбориш орқали…
Ishda tabiiy gazning asosiy tarkibiy qismi bo‘lgan metanni bir bosqichda C2-uglevodorodlarga aylantirish – oksidlanishli kondensatlash jarayoni uchun mo‘ljallangan (Mn2O3)x·(Na2MoO4)y·(ZrO2)z tarkibli ko‘pkomponentli…
Твердость плодов является одним из ключевых показателей качества яблони (Malus domestica Borkh.) и груши (Pyrus spp.), определяющим их лежкость, транспортабельность и потребительскую ценность. Важную роль в процессах…