Modifikatsiyalangan bentonit–sapropel kompozit sorbentida ifloslantiruvchi moddalar adsorbsiyasining kinetikasi, termodinamikasi va molekulyar mexanizmini dft asosida tadqiq etish

Razzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada 60:40 massa nisbatidagi modifikatsiyalangan bentonit- sapropel kompozit sorbentida Cu(II), Pb(II), Cd(II), Cr(VI) ionlari, shuningdek, fenol va neft mahsulotlarining adsorbsiya jarayoni kinetik, izoterma va termodinamik yondashuvlar asosida kompleks tadqiq qilindi. Adsorbsiya mexanizmi bog'lanishning zichlik funksionali nazariyasi (DFT) yordamida molekulyar darajada tahlil qilindi. Kinetik natijalar adsorbsiya jarayonining psevdo-ikkinchi tartibli modelga bo'ysunishini ko'rsatdi (R² > 0,996). Yarim yutilish vaqti 3,6-8,1 daqiqani tashkil etib, adsorbsiya muvozanati 15-30 daqiqalik kontakt davomida qaror topishi aniqlandi. Muvozanat ma'lumotlari Langmuir izotermasi bilan yuqori aniqlikda tavsiflandi, monoqatlam adsorbsiya sig'imi Cr(VI) uchun 28,4 mg g⁻¹ dan Pb(II) uchun 62,8 mg g⁻¹ gacha o'zgardi. Termodinamik tahlil metall ionlari adsorbsiyasining o'z- o'zidan sodir bo'ladigan endotermik jarayon (ΔH° = +12,3...+22,4 kJ mol⁻¹), fenol va neft mahsulotlarining yutilishi esa ekzotermik jarayon (ΔH° = −14,6 va −17,2 kJ mol⁻¹) ekanligini ko'rsatdi. DFT hisoblashlari (B3LYP/6-31G(d,p)/LANL2DZ, PCM suv) metall ionlari uchun aniqlangan yuqori adsorbsiya energiyalari (−143...−239 kJ mol⁻¹) hamda sezilarli zaryad ko'chishi (0,53-0,74 e) adsorbsiya jarayonining asosiy mexanizmi ichki sferali koordinatsion komplekslar hosil bo'lishi bilan bog'liqligini tasdiqladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRazzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-08-10
Jild8
Son07
Betlar379-389
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i07.051
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.051 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

adsorbsiya kinetikasi, psevdo-ikkinchi tartib, Langmuir izotermasi, adsorbsiya termodinamikasi, DFT, bogʻlanish energiyasi, zaryad koʻchishi, reaktivlik deskriptorlari.

Iqtibos keltirish

APARazzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, & Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich (2026). MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 379-389. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.051
GOST (OAK)Razzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 07. – B. 379-389. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.051.
MLARazzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich. “MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 379-389, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.051
ChicagoRazzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich. “MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 379-389 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.051
HarvardRazzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich (2026) ‘MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 379-389. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.051
BibTeX
@article{razzaqovhasanqalandarovich2026,
  title = {MODIFIKATSIYALANGAN BENTONIT–SAPROPEL KOMPOZIT SORBENTIDA IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR ADSORBSIYASINING KINETIKASI, TERMODINAMIKASI VA MOLEKULYAR MEXANIZMINI DFT ASOSIDA TADQIQ ETISH},
  author = {Razzaqov, Hasan Qalandarovich and Amonov, Muxtar Raxmatovich and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {07},
  pages = {379-389},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i07.051},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.051}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Razzaqov, Hasan Qalandarovich — boshqa maqolalari