Ushbu maqolada 60:40 massa nisbatidagi modifikatsiyalangan bentonit- sapropel kompozit sorbentida Cu(II), Pb(II), Cd(II), Cr(VI) ionlari, shuningdek, fenol va neft mahsulotlarining adsorbsiya jarayoni kinetik, izoterma va termodinamik yondashuvlar asosida kompleks tadqiq qilindi. Adsorbsiya mexanizmi bog'lanishning zichlik funksionali nazariyasi (DFT) yordamida molekulyar darajada tahlil qilindi. Kinetik natijalar adsorbsiya jarayonining psevdo-ikkinchi tartibli modelga bo'ysunishini ko'rsatdi (R² > 0,996). Yarim yutilish vaqti 3,6-8,1 daqiqani tashkil etib, adsorbsiya muvozanati 15-30 daqiqalik kontakt davomida qaror topishi aniqlandi. Muvozanat ma'lumotlari Langmuir izotermasi bilan yuqori aniqlikda tavsiflandi, monoqatlam adsorbsiya sig'imi Cr(VI) uchun 28,4 mg g⁻¹ dan Pb(II) uchun 62,8 mg g⁻¹ gacha o'zgardi. Termodinamik tahlil metall ionlari adsorbsiyasining o'z- o'zidan sodir bo'ladigan endotermik jarayon (ΔH° = +12,3...+22,4 kJ mol⁻¹), fenol va neft mahsulotlarining yutilishi esa ekzotermik jarayon (ΔH° = −14,6 va −17,2 kJ mol⁻¹) ekanligini ko'rsatdi. DFT hisoblashlari (B3LYP/6-31G(d,p)/LANL2DZ, PCM suv) metall ionlari uchun aniqlangan yuqori adsorbsiya energiyalari (−143...−239 kJ mol⁻¹) hamda sezilarli zaryad ko'chishi (0,53-0,74 e) adsorbsiya jarayonining asosiy mexanizmi ichki sferali koordinatsion komplekslar hosil bo'lishi bilan bog'liqligini tasdiqladi.
| Mualliflar | Razzaqov, Hasan Qalandarovich, Amonov, Muxtar Raxmatovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Jild | 8 |
| Son | 07 |
| Betlar | 379-389 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i07.051 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.051 · Maqolaning asl sahifasi
adsorbsiya kinetikasi, psevdo-ikkinchi tartib, Langmuir izotermasi, adsorbsiya termodinamikasi, DFT, bogʻlanish energiyasi, zaryad koʻchishi, reaktivlik deskriptorlari.
Mazkur tadqiqotda kristallanish reaksiyasi muhitining mikrog‘ovakli silikoalyuminofosfatlarning fazaviy tarkibi, kristall morfologiyasi, teksturaviy ko‘rsatkichlari hamda kislotalilik xususiyatlariga ta’siri tizimli…
Ushbu ishda Nano-SiO₂@[DPSSP][Cl]₂ deb belgilangan yangi sulfon kislotasi-funksionalizatsiyalangan kremniy asosidagi gibrid nanokatalizator mezoporoz kremniy ramkasiga organik ion funksionalligini kovalent…
A novel oligomer-type corrosion inhibitor (PFAQ) was synthesized from p- phenylenediamine, formalin, and alpha amino succinate under an inert nitrogen atmosphere. Optimization of the synthesis conditions revealed that…
Ushbu tadqiqot ishida mis ftalosianin pigmenti bilan modifikatsiyalangan polietilen kompozitining IQ-spektr tahlili o‘rganildi. Spektrda polietilenga xos C-H va CH₂ tebranishlari bilan birga, mis ftalosianin pigmentiga…
Maqolada Janubiy Orolbo‘yining antropogen o‘zgargan landshaftlarida plastinka tishli kalamush (Nesokia indica Gray) va simpatrik yulg‘un qumsichqoni (Meriones tamariscinus Pallas) populyatsiyalarining ekologik…
Ushbu ishda dixlorido-bis(1,10-fenantrolin)marganes(II), [MnCl2(phen)2], kompleksining spektroskopik va termik xususiyatlari kompleks ravishda o‘rganildi. Sintez qilingan birikmaning tuzilishi FT-IR, Raman va UV-Vis…
Ushbu maqolada Samarqand viloyatida o’sib turgan asriy daraxtlarning o’rganilishiga asoslangan tadqiqot dolzarbligi, maqsadi va vazifalari, uslublari va o’rganilish darajasi keltirilgan. Shunday asriy daraxtlardan biri…
Mazkur tadqiqotda metanning bug‘-katalitik konversiyasi jarayonining fizik-kimyoviy qonuniyatlari, reaksiya mexanizmi va kimyoviy kinetikasi tahlil qilindi. Jarayonga harorat, bosim, bug‘/metan molyar nisbati hamda…
NaClO₃– NH(C2H4OH)2∙ClCH2COOH –H₂O uch komponentli tizimi fizik- kimyoviy jihatdan batafsil o‘rganildi. Tadqiqot jarayonida ushbu tizim ikkilik tizimlarga ajratilib, oltita ichki kesma asosida tahlil qilindi. –33.0 dan…
Mazkur maqolada kraxmalning olinishi haqida qisqacha ma'lumot berilgan hamda kraxmal, akril kislota, natriy gidroksid, kaliy persulfat va