Sun‘iy intellekt asosida elektron lug‘atlarda frazeologik birliklarni kontekstual izohlashning zamonaviy usullari

Raximova, Sulurxon Djumaniyazovna, Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada sun‘iy intellekt (SI) texnologiyalari, xususan, chuqur o‘rganish (deep learning) va tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) usullaridan foydalangan holda elektron lug'atlarda frazeologik birliklarni kontekstual izohlashning zamonaviy metodlari ilmiy tahlil qilinadi. BERT (Bidirectional Encoder Representations from Transformers), GPT-4 va RoBERTa kabi transformer arxitekturali modellar asosida frazeologizmlarning idiomatic va literal ma‘nolarini avtomatik tarzda ajratib olish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqot elektron lug'at tizimlarida frazeologik birliklarning semantik kontekstini aniqlash uchun qo‘llaniladigan machine learning algoritmlarini taqqoslab, ularning samaradorligini baholaydi. Amaliy tajribalar natijalari shuni ko‘rsatadiki, BERT asosidagi model frazeologizmlarni kontekstual izohlashda 91,3% aniqlik darajasiga erishadi. Maqola o‘zbek tili frazeologiyasini raqamlashtirish va elektron lug'at tizimlarini rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRaximova, Sulurxon Djumaniyazovna, Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-09-09
Jild8
Son8
Betlar545-550
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i08.081
Indeksga qo‘shilgan2026-09-14

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i08.081 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

frazeologik birliklar, elektron lug'at, sun'iy intellekt, NLP, BERT, kontekstual izohlash, transformers, deep learning, o‘zbek tili, frazeologizm, idiom.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APARaximova, Sulurxon Djumaniyazovna, & Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi (2026). SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 545-550. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.081
GOST (OAK)Raximova, Sulurxon Djumaniyazovna, Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 8. – B. 545-550. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i08.081.
MLARaximova, Sulurxon Djumaniyazovna, and Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi. “SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 545-550, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.081
ChicagoRaximova, Sulurxon Djumaniyazovna, and Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi. “SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 545-550 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.081
HarvardRaximova, Sulurxon Djumaniyazovna, and Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi (2026) ‘SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 545-550. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.081
BibTeX
@article{raximovasulurxondjumaniyazovna2026,
  title = {SUN‘IY INTELLEKT ASOSIDA ELEKTRON LUG‘ATLARDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNI KONTEKSTUAL IZOHLASHNING ZAMONAVIY USULLARI},
  author = {Raximova, Sulurxon Djumaniyazovna and Alimboyeva, Hilola G'ayrat qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {8},
  pages = {545-550},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i08.081},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.081}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari