O‘zbek milliy cholg‘u ijrochiligi an’analarining o‘tishi, asosan, amaliyot va nazariya ajralmas bo‘lgan ustoza-shogird tizimi ichida ro‘y bergan. Zamonaviy oliygohlar musiqiy ta’limi esa standartlashtirilgan o‘quv dasturlari, mustaqil fanlar va yozma nazorat shakllari bilan bu yaxlitlikni parchalaydi. Ushbu maqola, o‘zbek milliy cholg‘u ijrochilik san’atining asl mohiyatini saqlash va rivojlantirish uchun Maqom mazzamlarining chuqur nazariy tizimini zamonaviy instrumental ta’lim jarayoniga tizimli ravishda qo‘shish zarurligi haqida fikr yuritadi. Asosiy muammo og‘zaki, yaxlit va improvizatsion tabiatdagi nazariy tizimni, uning tirik mohiyatini qotirmasdan, tizimli akademik shaklga o‘girishdan iborat. Tadqiqot Maqom nazariyasining asosiy qirralari - Shashmaqom va mahalliy maqom tsikllarining modal tizimlari, ularning intonatsion nozikliklari, ritmik siklari va tarannum tamoyillarini o‘rganib, ularni instrumental ta’limga integratsiya qilishning amaliy pedagogik usullarini taklif qiladi. Konservatoriya sharoitida olib borilgan harakat-tadqiqot natijalariga tayangan holda, dutor va tanbir talabalari uchun amaliy maqom nazariyasini texnika mashqlari bilan parallel o‘qitish bo‘yicha amalga oshirilgan pilot modul tahlii qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bunday integratsiya talabalarning ohangni anglash qobiliyati, improvizatsion ishonchi va repertuar kontekstual tushunchasini sezilarli darajada oshirishga xizmat qiladi. Xulosa qilib aytganda, bunday qo‘shilma faqatgina qo‘shimcha emas, balki o‘zgaruvchan xarakterga ega bo‘lib, nafaqat mahoratli cholg‘uchilar, balki o‘z ijodlarining chuqur intellektual va estetik tizimi haqida bilimli sohiblar bo‘lgan yangi avlod musiqachilarni tarbiyalashga yordam beradi.
| Mualliflar | Madaminov, N. |
|---|---|
| Jurnal | Oriental Art and Culture |
| Nashr sanasi | 2026-02-10 |
| Jild | 7 |
| Son | 01 |
| Betlar | 93-100 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/orien.v07.i01.017 |
DOI: 10.70728/orien.v07.i01.017 · Maqolaning asl sahifasi
Maqom nazariyasi, cholg‘u ijrochiligi ta’limi, pedagogik integratsiya, milliy an’ana, ijro improvizatsiyasi, oliy ta’lim dasturi
O‘zbek milliy simfonik va kamer orkestrlarining rivojlanishi bilan gijjak ijro etish ixtisosligiga bo‘lgan talab va talablar ham o‘zgarib, kengayib bormoqda. Zamonaviy gijjakchidan nafaqat yakkaxon yoki kichik ansambl…
Mazkur maqolada xor dirijyorining ijodiy tafakkuri va musiqiy talqin jarayonidagi o‘rni kompleks ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda dirijyor shaxsining musiqiy asarni idrok etishi, uni badiiy-g‘oyaviy mazmuni asosida…
Mazkur maqolada zamonaviy konsert sahnalarida milliy cholg‘ular ijrochiligining transformatsiya jarayonlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Globallashuv, texnologik taraqqiyot, sahna madaniyati va janrlararo…
Tez globallashuv davrida yosh avlodda mustahkam axloqiy-axloqiy poydevorni shakllantirish vazifasi hech qachon bu qadar dolzarb bo‘lmagan. Ushbu maqolada umumta’lim maktablari o‘quvchilarini axloqiy tarbiyalashda milliy…
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda kino san’ati taraqqiyotining dastlabki bosqichlarida yorugʻlik muhiti va tabiiy yoritish hodisalarini badiiy tasvir vositasi sifatida anglash jarayonida operator Daneil Demutskiyning…
Maqolada orkestr sinfi darslarini tashkil etishda qo‘llanilayotgan zamonaviy pedagogik metodlar, ularning samaradorligi hamda milliy cholg‘ular orkestri misolida o‘quvchilar ijrochilik ko‘nikmalarini shakllantirishda…
Mazkur maqolada K.S.Stanislavskiy ta’limotining aktyorlik san’atidagi o‘rni hamda qahramon qiyofasini yaratish jarayonidagi nazariy va amaliy mohiyati tahlil etiladi. Tadqiqot jarayonida Stanislavskiy tizimining asosiy…
Mazkur maqolada dirijorning sahnadagi imiji tushunchasi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Dirijorning tashqi ko‘rinishi, sahnadagi xatti-harakatlari, mimika va imo-ishoralari hamda ularning orkestr ijrosi va…
Mazkur maqolada Markaziy Osiyo musiqa madaniyatining qadimiy qatlamlaridan biri bo‘lgan qo‘biz ijrochiligining shakllanish jarayoni, uning tarixiy-funksional xususiyatlari hamda O‘zbekiston hududida mavjud bo‘lgan…
Mazkur maqolada amaliy san’at darslarida talabalarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Unda amaliy san’at fanining ta’lim jarayonidagi o‘rni, ijodiy fikrlashni shakllantirish usullari…