ANGREN VA YANGI ANGREN IESLARINING KUL-SHLAK AG‘DARMALARI TEXNOLOGIK NAMUNALARNING MODDIY TARKIBINI O‘RGANISH

Almatov , Ilxomjon, Xatamov , G‘ayrat, Jabborov , Ergash, Sodiqov , Farrux

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada Angren va Yangi Angren issiqlik elektr stansiyalarining (IES) ko‘p yillik faoliyati davomidahosil bo‘lgan kul-shlak ag‘darmalaridan olingan texnologik namunalarning moddiy va mineralogik tarkibi tizimliravishda tadqiq etilgan. Olingan texnologik namunalarning kimyoviy, fazaviy va granulometrik tarkibini aniqlash maqsadidazamonaviy rentgen-fazaviy (XRD) va rentgen-fluorestsent (XRF) tahlil usullaridan foydalanilgan. Tahlillar natijasidakul-shlak aralashmasining asosiy qismini alyuminiy va kremniy oksidi birikmalaridan iborat alyumosilikatli faza tashkiletishi hamda tarkibida sezilarli miqdorda temir oksidlari mavjudligi aniqlangan. Shuningdek, namunalarda skandiy, lantanva ittriy kabi nodir va noyob yer elementlarining (REE) tarqalish qonuniyatlari hamda ularning mineralogik matritsadagibog‘lanish shakllari o‘rganilgan. Ag‘darmalardagi mineral va klinker moddalarning o‘zaro nisbati hamda ularning jismoniy-mexanik xususiyatlari texnologik qayta ishlash mezonlari asosida baholangan. Tadqiqot davomida olingan ma’lumotlarushbu texnogen chiqindilarni metallurgiya sanoati uchun muqobil alyuminiy va nodir metallar xomashyosi sifatidabaholashga xizmat qiladi. Shu bilan birga, metallardan tozalangan qoldiq massaning mineral tarkibi uning qurilish materiallariva sement ishlab chiqarish sanoatida gidravlik qo‘shimcha sifatida qo‘llanilishi mumkinligini ko‘rsatdi. Olingan natijalaro‘rganilayotgan KSA poligonlarining ekologik yuklamasini kamaytirish va ularni sanoat aylanmasiga kompleks jalbetishning ilmiy-amaliy asosini yaratadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAlmatov , Ilxomjon, Xatamov , G‘ayrat, Jabborov , Ergash, Sodiqov , Farrux
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
Nashr sanasi2026-08-01
Jild4
Son8
Betlar189-194
TilO‘zbek

Kalit so‘zlar

kul-shlak, issiqlik elektr stansiyasi, texnogen chiqindi, ag‘darma, moddiy tarkib, klark soni, ko‘mir, oltin, kumush, mis.

Ilmiy soha

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar