Ushbu maqolada makroiqtisodiy va hududiy koʻrsatkichlarni iqtisodiy-matematik modellashtirishda yuzagakeladigan koʻp omillilik, multikollinearlik hamda modelning haqiqiy koʻrsatkichlarga ortiqcha moslashishi muammolaritadqiq etilgan. Mavjud determinatsiya koeffitsiyenti ( ) va Akaike axborot mezonining (AIC) kamchiliklari tahlil qilinib,model sifatini va uning axborot samaradorligini bir vaqtda baholovchi yangi sifat koeffitsiyenti (QEC) taklif etilgan. Taklifetilgan mezon yalpi hududiy mahsulot (YaHM) dinamikasi misolida 10 ta turli ARIMA va regressiya modellarida amaliysinovdan oʻtkazilgan. Natijalar shuni koʻrsatdiki, QEC mezoni approksimatsiya xatoligi va axborot yoʻqotilishini uygʻunholda hisobga olib, eng maqbul modelni samarali aniqlash imkonini beradi.
| Mualliflar | Turayev , Baxtiyor |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashriyot | Плеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали |
| ISSN | 3060-463X, 3060-463X |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Iqtisodiyot |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
iqtisodiy oʻsish, ARIMA modeli, Akaike mezoni (AIC), approksimatsiya xatoligi (MAPE), multikollinearlik, ortiqcha moslashish (overfitting), QEC mezoni
| APA | Turayev , Baxtiyor (2026). EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3240 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Turayev , Baxtiyor EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 6. |
| MLA | Turayev , Baxtiyor. “EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3240 |
| Chicago | Turayev , Baxtiyor. “EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3240 |
| Harvard | Turayev , Baxtiyor (2026) ‘EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3240 |
| BibTeX | @article{turayevbaxtiyor2026,
title = {EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH},
author = {Turayev , Baxtiyor},
journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
year = {2026},
volume = {4},
number = {6},
url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3240}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqolada xalqaro iqtisodiy integratsiyaning harakatlantiruvchi kuchi bo‘lib pirovardida milliy va xalqaro tadbirkorlikstrukturalari xizmat qiladi, xorijiy kompaniyalar bilan qo‘shma tadbirkorlik tuzilmalarini…
Mazkur maqolada zamonaviy sanoat sharoitida murakkab tarkibli va qiyin boyitiluvchi sulfidli polimetallrudalarni qayta ishlashning dolzarb muammolari va ularning texnologik yechimlari tahlil qilingan. Tadqiqotda jahon…
Faithful virtualization of a microcontroller-based robotic system requires three capabilities that existing tools rarelycombine: cycle-accurate execution of the real instruction set, a continuous-domain electrical model…
Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) va, xususan, Dubay amirligining iqtisodiy diversifikatsiyalashuv bosqichlarimakroiqtisodiy hamda tarkibiy tahlil tamoyillari asosida tadqiq etilgan. BAA iqtisodiyotining…
Mazkur tadqiqotda mintaqada tibbiy turizmni rivojlantirishning xalqaro modellari oʻrganildi vaularning Oʻzbekiston sharoitida qoʻllash imkoniyatlari baholandi. Tadqiqot davomida Janubiy Koreya, Hindiston,Turkiya va…
Ushbu maqolada marketing faoliyatida kichik biznes subyektlari tomonidan amalga oshiriladigan real investitsiyalarsamaradorligini ekonometrik modellashtirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot doirasida marketing…
В статье проанализированы научные взгляды экономистов на экономическую сущность монетарнойполитики, а также особенности, преимущества и ограничения применения прямых и косвенных инструментовмонетарной политики в…
В статье исследованы вопросы экономической сущности и особенности увеличения капитализациикоммерческих банков в условиях развития рыночных отношений. Сформулированы научные выводы, предложенияи рекомендации авторов по…
Mazkur maqolada oziq-ovqat bozori rivojlanishini prognozlash mexanizmlarini o‘rganishning nazariy vaamaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda oziq-ovqat bozorining asosiy tarkibiy qismlari, unga ta’sir etuvchi ichki…
Mazkur maqolada O‘zbekistonda kichik tadbirkorlik subyektlari faoliyatining makroiqtisodiy ko‘rsatkichlaritahlil qilingan. Tadqiqotda kichik biznesning bandlik, yalpi ichki mahsulot va iqtisodiy faollikdagi o‘rni…
Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article investigates the application of ARIMA models, considered an advanced econometric method for time series analysis, in evaluating and forecasting regional economic growth trends. Corresponding models were…
Maqolada Surxondaryo viloyati kesimida transport tarmog‘i va iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari (qurilish,qishloq xo‘jaligi, sanoat) o‘rtasidagi bog‘liqlik Bosh komponentalar usuli (PCA) orqali modellashtiriladi…
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati qishloq xo‘jaligida sabzavot yetishtirishni prognozlashda ARIMA modelidan foydalanish imkoniyatlari tahlil etilgan. Vaqtli qator statsionarligi kengaytirilgan Dikkey-Fyuller testi…
Mazkur maqolada hududiy iqtisodiy o‘sish omillari ekonometrik usullar yordamida tahlil qilingan. Xususan, Surxondaryo viloyati misolida yalpi hududiy mahsulotga investitsiyalar va mehnat resurslarining ta’siri…
Comparative characteristics of the parameters of the immune system of T- and B-lymphocytes showed the presence of an imbalance and tension in the immune system of patients with wound infection on the background of…
This study examines the association between Internet use and self-rated health and investigates the role of online health information behaviors in this relationship. Using data from the 2021 Chinese General Social…
На материалах, опубликованных по август 2024 года, исследуется достаточность бюджетного покрытия обязательств государственно-частного партнёрства. Предложена совместная проверка объёма, сроков и допустимых источников…
Maqolada O‘zbekiston sport tashkilotlarida sun’iy intellekt (SI) va ma’lumotlarga asoslangan boshqaruvning iqtisodiy samaradorlik bilan bog‘liqligini o‘rganish uchun rasmiy statistik ma’lumotlar tahlil qilinadi…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
В статье исследуется, почему налоговые и тарифные льготы могут не приводить к привлечению инвестиций в дата-центры для искусственного интеллекта (ИИ). На основе теории комплементарности М. Кремера построена…