Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi sharoitida qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS)ni qaytarish mexanizminitakomillashtirish zamonaviy soliq ma’muriyatchiligining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. QQS davlat byudjetidaromadlarining barqaror manbai sifatida nafaqat fiskal barqarorlikni ta’minlaydi, balki iqtisodiy jarayonlarga ham sezilarlita’sir ko‘rsatadi. Shu bilan birga, QQSni qaytarish tizimidagi kechikishlar, ma’muriy murakkabliklar va nazorat mexanizmlaridagikamchiliklar korxonalar likvidligiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, resurslar taqsimoti samaradorligini pasaytiradi.Mazkur tadqiqotning maqsadi — 2020–2024-yillar davomida O‘zbekistonda QQSni qaytarish tizimining amaldagi holatinikompleks tahlil qilish hamda xalqaro tajriba asosida uni takomillashtirishga qaratilgan tavakkalchilikka asoslangan modelniishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy, statistik va dinamik tahlil usullari qo‘llanilib, milliy ma’lumotlar OECD, IMFhamda Jahon banki manbalari bilan uyg‘un holda o‘rganildi.Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, so‘nggi yillarda soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish borasida amalga oshirilganislohotlarga qaramay, QQSni qaytarish tizimida bir qator tizimli muammolar saqlanib qolmoqda. Xususan, qaytarishjarayonining uzoq davom etishi, noto‘g‘ri hisoblangan QQS hajmining ortishi hamda tavakkalchilikka asoslangan mexanizmlarningyetarli darajada joriy etilmaganligi tizim samaradorligini cheklamoqda (Quliyev, 2026).Xalqaro tajriba tahlili rivojlangan davlatlarda avtomatlashtirilgan hamda tavakkalchilikka asoslangan QQSni qaytarishtizimlari keng joriy etilganini ko‘rsatadi. Bu esa soliq ma’muriyatchiligi samaradorligini oshirish, xarajatlarni qisqartirish vasoliq intizomini mustahkamlash imkonini beradi.Tadqiqot doirasida O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan tavakkalchilikka asoslangan QQSni qaytarish modeli taklif etildi.Ushbu model soliq to‘lovchilarni segmentlash, past tavakkalchilik guruhlari uchun avtomatlashtirilgan qaytarish mexanizmlarinijoriy etish hamda raqamli monitoring tizimlarini rivojlantirishni nazarda tutadi. Mazkur yondashuv soliq tizimidashaffoflikni oshirish, xavflarni kamaytirish va iqtisodiy samaradorlikni ta’minlashga xizmat qiladi.
| Mualliflar | Tuxliyev , Bozor, Dusiyarov , Sherzod |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-04-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 4 |
| Til | O‘zbek |
QQSni qaytarish, soliq ma’muriyatchiligi, raqamli iqtisodiyot, tavakkalchilikka asoslangan model, soliq intizomi, O‘zbekiston, OECD
Maqolada O‘zbekistonda agrivoltaika (agrofotovoltaika) yo‘nalishining 2024–2026-yillardagi rivojlanish dinamikasi,pilot va namoyish loyihalari hamda ularning texnik va agronomik natijalari bo‘yicha ochiq manbalarga…
Ushbu maqolada issiqlik elektr stansiyalari faoliyatini bashorat qilish va takomillashtirishda sun’iy intellekt(SI) hamda mashinani o‘rganish (ML) metodologiyalarining qo‘llanilishi tahlil qilingan. So‘nggi o‘n…
Статья посвящена комплексному анализу институциональных факторов, влияющих на эффективностьреализации Целей устойчивого развития (ЦУР) в Республике Узбекистан. Несмотря на значительный прогрессв формировании…
Mazkur tadqiqotda investitsiyalarni jalb qilish qashshoq hududlarda kambag‘allikni qisqartirishning muhim omili sifatidako‘rib chiqiladi. Biroq, ularning ta’siri har doim ham chiziqli shaklda namoyon bo‘lmaydi…
Mazkur maqolada kichik biznes subyektlari investitsiya faoliyatining 2021–2025-yillar davomidagi rivojlanishtendensiyalari tahlil qilingan. Tadqiqotda asosiy kapitalga kiritilgan investitsiyalar hajmining yillar…
Ushbu maqolada ellips shaklidagi magnit o‘zakka ega kuch transformatorlarining konstruktiv va ekspluatatsionxususiyatlari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda asosiy e’tibor transformator ish rejimida, xususan…
Maqolada mintaqaviy infratuzilmaning ijtimoiy tabaqalashuvga ta’sirini baholashning nazariy asoslario‘rganildi va izchil konseptual model shakllantirildi. Tadqiqotchi Aschauerning davlat kapitali gipotezasi…
Mazkur tadqiqot transport logistikasida avtomobil transporti orqali yuk tashish jarayonida yuzaga keladigantavakkalchiliklar hamda ularni sug‘urtalash mexanizmlarining iqtisodiy ahamiyatini o‘rganishga…
Maqolada sanoat korxonalarida klasterlashuv jarayonlarini boshqarishda raqamli platformalarning ilmiy-nazariy va amaliy ahamiyati yoritildi. Porterning klaster nazariyasi va raqamli iqtisodiyot konsepsiyasi asosida…
This article presents a study of the chemical–mineralogical composition, granulometric distribution, and physicochemicalproperties of feldspar raw material obtained from the Sultan Uvays deposit located in the Republic…