Magnit o‘zagi ellips shaklidagi transformatorlarda mexanik zo‘riqish va isroflarni kamaytirish hamda texnik-iqtisodiy samaradorlikni oshirish maqsadida ellips kesimning optimal parametrlarini tanlash

Bekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, Saidova , Nozima

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada ellips shaklidagi magnit o‘zakka ega kuch transformatorlarining konstruktiv va ekspluatatsionxususiyatlari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda asosiy e’tibor transformator ish rejimida, xususan, qisqa tutashuvholatlarida hosil bo‘ladigan elektrodinamik kuchlar ta’sirida yuzaga keladigan mexanik zo‘riqishlarni kamaytirishgaqaratilgan.Ellips kesimli magnit o‘zak geometriyasi klassik silindrsimon konstruksiyaga nisbatan magnit maydonning fazoviy taqsimotiniyaxshilashi, burchak nuqtalaridagi kuch konsentratsiyasini kamaytirishi hamda chulg‘amlardagi radial va aksialsiljishlarni cheklashi bilan ajralib turadi. Shu asosda ellips kesim parametrlarini (a, b, a/b) optimallashtirish orqali mexanikbarqarorlikni oshirish va konstruktsiya ishonchliligini ta’minlash imkoniyatlari o‘rganilgan.Maqolada, shuningdek, elektromagnit jarayonlar tahlil qilinib, magnit oqim zichligining ellips geometriyasiga bog‘liq o‘zgarishi,uyurma (vixr) toklar hamda gisterezis yo‘qotishlarining dinamikasi ko‘rib chiqilgan. Yo‘qotishlarni minimallashtirishnuqtayi nazaridan mis va temir yo‘qotishlarining geometrik parametrlar bilan bog‘liqligi baholangan.Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ellips kesimning optimal parametrlarini tanlash transformatorlarda mexanik zo‘riqishlarni sezilarlidarajada kamaytirish, magnit maydonni bir tekis taqsimlash, energiya yo‘qotishlarini kamaytirish hamda umumiytexnik-iqtisodiy samaradorlikni oshirish imkonini beradi.Olingan natijalar zamonaviy yuqori quvvatli va ishonchli kuch transformatorlarini loyihalashda konstruktiv optimallashtirishningilmiy asoslangan yondashuvini shakllantiradi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarBekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, Saidova , Nozima
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-04-01
Jild4
Son4
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTexnika
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

magnit o‘zak, ellips shakl, mexanik zo‘riqish, elektrodinamik kuchlar, qisqa tutashuv toki, chulg‘am deformatsiyasi, magnit maydon taqsimoti

Ilmiy soha

Texnika

Iqtibos keltirish

APABekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, & Saidova , Nozima (2026). MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(4). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2730
GOST (OAK)Bekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, Saidova , Nozima MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 4.
MLABekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, and Saidova , Nozima. “MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(4), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2730
ChicagoBekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, and Saidova , Nozima. “MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(4) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2730
HarvardBekishev , Allabergen, Yakubova, Dilfuza, and Saidova , Nozima (2026) ‘MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(4). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2730
BibTeX
@article{bekishevallabergen2026,
  title = {MAGNIT O‘ZAGI ELLIPS SHAKLIDAGI TRANSFORMATORLARDA MEXANIK ZO‘RIQISH VA ISROFLARNI KAMAYTIRISH HAMDA TEXNIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MAQSADIDA ELLIPS KESIMNING OPTIMAL PARAMETRLARINI TANLASH},
  author = {Bekishev , Allabergen and Yakubova, Dilfuza and Saidova , Nozima},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {4},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2730}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Bekishev , Allabergen — boshqa maqolalari

Texnika sohasidagi boshqa maqolalar

Texnika sohasidagi OAK jurnallari